Waarom breken botten sneller naarmate je ouder wordt?

Botten zijn geen statisch materiaal: het lichaam bouwt voortdurend bot af en weer op. Naarmate je ouder wordt, raakt die balans verstoord. Botafbraak wint het van botopbouw, de botmassa daalt en de interne structuur wordt brozer. Het risico op breuken stijgt daardoor fors. Hogere leeftijd en het vrouwelijk geslacht zijn de sterkste risicofactoren voor osteoporose.

Voor vrouwen is de menopauze een scharnierpunt. De daling van oestrogeen na de menopauze versnelt de botafbraak aanzienlijk, wat verklaart waarom osteoporose bij vrouwen na de menopauze zo veel vaker voorkomt dan bij mannen van dezelfde leeftijd.

Veroudering brengt ook een sluimerende, laaggradige ontsteking met zich mee. Dat klinkt abstract, maar het immuunsysteem raakt op een manier geactiveerd die de botsterkte direct vermindert, los van leefstijl of voeding. Mensen die biologisch ouder zijn dan hun kalenderleeftijd suggereert, hebben bovendien een lagere botdichtheid in de heup, aldus een groot Amerikaans onderzoek onder bijna 14.500 volwassenen. Of dat een directe oorzaak is of een samenlopend patroon, is nog niet zeker.

Spierafname maakt het verhaal nog ernstiger. Wie tegelijk botontkalking én spierzwakte heeft (osteosarcopenie), valt vaker, breekt vaker iets en heeft een hogere kans op opname in een zorginstelling. Spieren en botten beïnvloeden elkaar namelijk via gedeelde biologische routes en zijn geen onafhankelijke systemen.

De goede nieuwsis dat je het proces kunt afremmen. Krachttraining houdt de botdichtheid op peil en versterkt tegelijk de spieren en balans. Voldoende calcium en vitamine D, niet roken en weinig alcohol zijn bewezen ondersteunend. Bij een hoog breukrisico zijn er ook medicijnen die botafbraak remmen of juist botaanmaak stimuleren; welk middel past hangt af van hoe ernstig de situatie is en heeft een eigen veiligheidsprofiel. Heb je een familiegeschiedenis van osteoporose of bot-gerelateerde klachten, bespreek het dan met je arts.