Waarom worden botten brozer na de overgang, en wat helpt daartegen?

Na de overgang vallen de oestrogeenspiegels sterk terug, en dat is de voornaamste reden waarom botten brozer worden. Oestrogeen remt normaal gesproken de afbraak van botweefsel. Zodra dat remgordijn wegvalt, loopt de afbraak op de aanmaak vooruit. Het botverlies is het grootst in een periode van roughly 3 jaar rondom de laatste menstruatie, en dan gaat ook de inwendige botstructuur achteruit, niet alleen de dichtheid. Extra risicofactoren zijn roken, een laag lichaamsgewicht, overmatig alcoholgebruik, hogere leeftijd en bepaalde ziekten of medicijnen. Die factoren stapelen op het oestrogeentekort.

De basis voor elke vrouw na de overgang is voeding en beweging. Genoeg calcium, vitamine D en eiwit in je eten, regelmatige belastende beweging (wandelen, krachttraining), niet roken en matig alcoholgebruik. Dit is geen alternatief voor medicatie als het nodig is, maar het fundament waarop alles rust.

Hormoontherapie (oestrogeen, eventueel gecombineerd met progestageen) is het enige botbeschermende middel waarvan aangetoond is dat het werkt ongeacht je basisrisico. Het verlaagt het risico op botbreuken op alle locaties met 20 tot 40%. De baten-risicoverhouding hangt sterk af van het soort hormoon, de dosis, de toedieningsvorm en je persoonlijke situatie. Een deel van de vroegere veiligheidszorgen bleek later genuanceerder te liggen dan aanvankelijk gedacht. Bespreek dit altijd met je arts, want het is geen one-size-fits-all beslissing.

Heb je al osteoporose of een duidelijk verhoogd fractuurrisico, dan zijn er meerdere goedgekeurde medicijnen beschikbaar. Bisfosfonaten en denosumab remmen botafbraak. Teriparatide, abaloparatide en romosozumab stimuleren juist de botopbouw en zijn bedoeld voor ernstigere gevallen. Je arts bepaalt op basis van je risicoprofiel welk middel het meest geschikt is.

Er is ook onderzoek gedaan naar supplementen. Resveratrol (75 mg tweemaal daags, 12 maanden) leidde in één gerandomiseerde studie tot een kleine verbetering van de botdichtheid in wervelkolom en heup, en minder botafbraak, met name bij vrouwen die ook calcium en vitamine D innamen. Shilajit-extract remde in een kleine studie (60 vrouwen) dosisafhankelijk botverlies bij vrouwen met lichte botontkalking. Beide bevindingen zijn voorlopig en gebaseerd op elk één kleine studie. Ze zijn interessant maar rechtvaardigen nog geen aanbeveling naast de bewezen aanpak.