Wat kun je meten

Langer en gezonder leven. Welke bloedwaarden kun je laten testen?

Veel van wat je gezondheid en veroudering voorspelt, zit in je bloed. Vaak is het één afname waarmee je meerdere waarden tegelijk laat bepalen. Hieronder een compleet overzicht van waarden die je (preventief) kunt laten testen, gegroepeerd per systeem.

Begin hier

Wil je niet alles tegelijk? Deze vijf geven samen het meeste inzicht in je gezondheid op de lange termijn:

ApoB: de scherpste enkele voorspeller van je hart- en vaatrisico
HbA1c: vroege waarschuwing voor insulineresistentie en diabetes
hsCRP: meet de stille, laaggradige ontsteking achter veroudering
Vitamine D (25-OH): een tekort komt hier veel voor en is makkelijk te herstellen
Lp(a): erfelijk risico dat je maar één keer in je leven hoeft te meten

Meenemen naar je huisarts

De meeste van deze waarden vallen onder regulier bloedonderzoek en zijn met één afname te bepalen. Een paar (gemarkeerd met “meestal op verzoek”) vraag je er zelf om of laat je bij een priklab doen. Meer testen is niet altijd beter: bespreek met je huisarts wat zinvol is in jouw situatie. Bij sommige waarden (zoals PSA) hoort een bewuste, geïnformeerde keuze.

Wil je niet via de huisarts?

Je kunt de meeste van deze waarden ook zelf laten meten bij een commerciële prikaanbieder, zonder verwijzing. Je betaalt het dan zelf. Zij werken met dezelfde gecertificeerde laboratoria als de huisarts:

Bloedwaardentest.nl: prikpunten door heel Nederland, uitslag met uitleg
Mijnlabtest.nl: stel zelf je panel samen
PostYourLab.nl: vingerprik thuis, zelf afnemen
Labplusarts.nl: uitslag vaak binnen 24 uur, 750+ prikpunten
Easly.nl: thuis afnemen, met persoonlijk artsadvies
Homed-IQ: thuistesten per post, gecertificeerd lab

Hoe vaak? Voor de meeste waarden is eens per één tot twee jaar genoeg. Lp(a) hoef je maar één keer in je leven te meten. Bij een afwijkende of grenswaarde: vaker, in overleg met je huisarts.

Hart & bloedvaten

ApoBmeestal op verzoek< 0,9 g/L

Telt de schadelijke cholesteroldeeltjes; de beste enkele voorspeller van hart- en vaatziekten, nauwkeuriger dan LDL alleen.

LDL-cholesterol

Het ‘slechte’ cholesterol dat zich in je vaatwand kan ophopen; een kernwaarde voor je hart- en vaatrisico.

HDL-cholesterol

Het ‘goede’ cholesterol dat overtollig vet uit je vaten afvoert; een laag HDL wijst op hoger risico.

Totaal cholesterol

De som van alle cholesterol in je bloed; een eerste, grove indruk van je vetstofwisseling.

Triglyceriden

Vetten in je bloed die stijgen bij te veel suiker en alcohol; hoog is een teken van cardiometabool risico.

Lp(a)meestal op verzoek

Grotendeels erfelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten; één meting in je leven volstaat, want de waarde verandert nauwelijks.

Suiker & stofwisseling

HbA1c< 43 mmol/mol

Je gemiddelde bloedsuiker over ongeveer drie maanden; een vroege waarschuwing voor insulineresistentie, ver voordat er klachten zijn.

Bloedglucose (nuchter)

Je bloedsuiker na een nacht vasten; de standaard-screening op diabetes.

HOMA-IRmeestal op verzoek

Combineert glucose en insuline om insulineresistentie op te sporen, vaak jaren voordat de bloedsuiker zelf oploopt.

Urinezuur

Hoog urinezuur veroorzaakt jicht en hangt samen met een slechtere metabole gezondheid.

Ontsteking

hsCRPmeestal op verzoek< 1 mg/L

Meet de laaggradige, chronische ontsteking in je lichaam, een stille motor achter veroudering en hart- en vaatziekten.

Homocysteïnemeestal op verzoek

Een aminozuur dat bij hoge waarden je bloedvaten belast; verhoogd wijst vaak op een tekort aan B-vitamines.

Schildklier

TSH

Het regelhormoon van je schildklier; de eerste test om een te trage of te snelle schildklier op te sporen.

Vrij T4meestal op verzoek

Het werkelijke schildklierhormoon in je bloed; verfijnt het beeld als de TSH afwijkt.

Vitamines & mineralen

Vitamine D (25-OH)30-50 ng/mL

Belangrijk voor je botten, spieren en afweer; een tekort komt in onze streken veel voor, zeker in de winter.

Vitamine B12

Nodig voor je zenuwen en de aanmaak van bloed; een tekort sluipt erin en geeft vermoeidheid en tintelingen.

Foliumzuur (folaat)

Werkt samen met B12 en houdt je homocysteïne laag; belangrijk voor bloed en zenuwen.

IJzer / ferritine

Ferritine toont je ijzervoorraad; te laag geeft vermoeidheid, te hoog kan op ontsteking of overbelasting wijzen.

Omega-3 indexmeestal op verzoek

Meet het aandeel omega-3-vetzuren in je cellen; een hogere index hangt samen met een gezonder hart en brein.

Zinkstatusmeestal op verzoek

Zink is nodig voor je afweer en herstel; een tekort verzwakt de weerstand.

Nier & lever

eGFR + creatinine

Samen tonen ze hoe goed je nieren je bloed filteren; een basiswaarde voor je nierfunctie.

ALAT / ASAT

Leverenzymen die verhoogd raken bij schade of leververvetting.

GGT

Gevoelig voor lever- en galwegproblemen en voor de belasting door alcohol.

Elektrolyten (natrium, kalium)

Regelen je vocht- en zoutbalans; afwijkingen wijzen op nier- of vochtproblemen.

Bloedbeeld

Hemoglobine (Hb)

De zuurstofdrager in je rode bloedcellen; een lage waarde betekent bloedarmoede en vermoeidheid.

Hematocriet

Het aandeel rode bloedcellen in je bloed; vult het beeld van bloedarmoede of indikking aan.

Leukocyten

Je witte bloedcellen; afwijkingen wijzen op een infectie of ontsteking.

Trombocyten

Je bloedplaatjes, nodig voor de stolling; zowel te veel als te weinig heeft gevolgen.

Geslachtsspecifiek & kanker-preventie

PSA (mannen)< 3 ng/mL (NHG-drempel)

Een eiwit uit de prostaat dat vroeg kan wijzen op prostaatkanker.

Omstreden: geen bevolkingsonderzoek in NL wegens overdiagnose. Maak een geïnformeerde keuze samen met je huisarts (zie de Thuisarts.nl-keuzehulp).

Verder dan bloed

Bloed is maar een deel van het plaatje. Botdichtheid, bloeddruk, kalk in je kransslagaders en de bevolkingsonderzoeken horen ook bij een compleet preventief beeld.

Bekijk wat je nog meer kunt laten checken →

Deze pagina is informatief en vervangt geen medisch advies. Streefwaarden zijn algemeen; je huisarts weegt ze in de context van jouw gezondheid, leeftijd en risico.