Voorkomt vitamine D dat ik botten breek?
Vitamine D alleen verkleint de kans op botbreuken niet aantoonbaar. Combineer je het met calcium, dan helpt het wel, vooral bij ouderen en mensen met een tekort.
Vitamine D alleen werkt niet goed genoeg. Een meta-analyse van bijna 50.000 deelnemers liet zien dat suppletie met alleen vitamine D het risico op breuken nauwelijks verminderde ten opzichte van een placebo, ook niet voor heupbreuken1. Op botdichtheid heeft vitamine D zonder calcium ook vrijwel geen effect, op één kleine uitzondering na2. Breed inzetten zonder aantoonbaar tekort lijkt dus weinig zin te hebben.
De combinatie van vitamine D én calcium maakt wel een verschil. Twee grote meta-analyses laten zien: 6-15% minder breuken in het algemeen en 16-30% minder heupfracturen1,3. Dit gold bij ongeveer 400-800 IE vitamine D per dag plus 1000-1200 mg calcium per dag.
In bevolkingsonderzoek zie je dat mensen met meer vitamine D in hun bloed minder botbreuken krijgen: per stap omhoog in de bloedwaarde is er 7% minder kans op een breuk en 20% minder kans op een heupbreuk1. Maar dit is geen bewijs voor oorzaak en gevolg; mensen met hogere bloedwaarden leven mogelijk ook op andere manieren gezonder.
Suppletie loont het meest als je een aantoonbaar tekort hebt of een verhoogd fractuurrisico, zoals ouderen en mensen in verpleeghuizen. Bij hen werkt de combinatie van calcium en vitamine D het best4,5. Zonder tekort en zonder verhoogd risico is het nut veel minder duidelijk.
In richtlijnen voor osteoporose staat vitamine D als ondersteunende maatregel naast medicijnen, voldoende calcium, valpreventie en beweging6,7. Heb je echt osteoporose, dan is vitamine D geen vervanging voor bewezen medicijnen.
De kern bestaat uit twee grote meta-analyses van gerandomiseerde studies (PMID 31860103 en PMID 26510847, samen ongeveer 80.000 deelnemers), aangevuld met een meta-analyse over botdichtheid (PMID 24119980) en richtlijnpublicaties (PMID 35478046, PMID 28761958, PMID 38892706, PMID 32972636). Het onderscheid tussen vitamine D alleen versus vitamine D plus calcium is sterk onderbouwd; de effecten bij ouderen en mensen in verpleeghuizen zijn matig sterk onderbouwd.