Hoe houd ik mijn botten sterk na de overgang?
Sterke botten na de overgang zijn haalbaar met botbelastende beweging, voldoende calcium en vitamine D, en waar nodig bewezen medicijnen zoals bisfosfonaten of hormoontherapie. Bespreek je persoonlijk risico met een arts om te bepalen wat het beste bij jou past.
Na de overgang daalt je oestrogeengehalte sterk, en dat is de belangrijkste oorzaak van botafbraak bij vrouwen. Het verlies gaat het snelst in de eerste twee tot drie jaar. Bij ongeveer één op de drie vrouwen leidt dit uiteindelijk tot osteoporose.
De basis is een gezonde leefstijl: voldoende calcium, vitamine D en eiwitten, niet roken en weinig alcohol. Roken, overmatig drinken, langdurig gebruik van corticosteroïden zoals prednison, en weinig bewegen verhogen je risico op botbreuken aanzienlijk. Dit zijn allemaal beïnvloedbare factoren.
Botbelastende beweging werkt aantoonbaar. In een studie van vijf jaar sprongen oudere vrouwen drie keer per week met een gewichtsvest. Hun botdichtheid in de heup bleef stabiel, terwijl vrouwen die dit niet deden 3–4% verloren. Wandelen, dansen of krachtoefeningen zijn dan ook een bewezen aanpak.
Heb je medicijnen nodig, dan zijn bisfosfonaten de meestgebruikte keuze. Ze remmen botafbraak en verlagen het risico op botbreuken met ongeveer 50%. Ze zijn er in dagelijkse, wekelijkse, maandelijkse of jaarlijkse vormen. De pilvariant kan maagdarmklachten geven. Een andere optie is denosumab, een injectie die botafbraak blokkeert. Stop daar nooit mee zonder je arts te raadplegen: bij 10% van de gebruikers treden binnen zes tot twaalf maanden na het stoppen meerdere wervelfracturen op.
Hormoontherapie (oestrogeen, soms gecombineerd met progestageen) is de enige botbeschermende therapie die ook helpt bij een laag breukrisico. Het verlaagt het risico op botbreuken op alle locaties met 20–40%. Het risico op bijwerkingen zoals hartaanval of borstkanker verschilt per type, dosis en leeftijd, dus de afweging is altijd persoonlijk. Bij ernstige osteoporose bestaan nieuwere opbouwende middelen zoals teriparatide en romosozumab, die botopbouw actief stimuleren in plaats van alleen afbraak te remmen. Probiotica worden wel gepromoot voor botgezondheid, maar in een zorgvuldig opgezette studie van twee jaar bij 239 vrouwen had dit geen meetbaar effect op botverlies.
Gebaseerd op 9 gecontroleerde claims met PMID-nummers, waaronder meerdere klinische richtlijnen, grote gerandomiseerde studies en een meta-analyse over bisfosfonaten. De claims over leefstijl zijn matig sterk (observationeel/aanbeveling); die over medicatie zijn sterk (gerandomiseerde studies, causaal).