Is soja goed of slecht voor je botten na de overgang?

Soja bevat isoflavonen, stoffen die enigszins lijken op het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Dat klinkt veelbelovend voor botgezondheid na de overgang, maar het effect bij vrouwen valt in de praktijk tegen. Een meta-analyse van twaalf kleine studies bij westerse vrouwen na de overgang vond geen statistisch significant effect van soja-isoflavoonsupplementen op de botdichtheid van de lumbale wervelkolom. Hogere doseringen of langere behandeling maakten daarin geen verschil.

Bij Aziatische vrouwen met een traditioneel soja-rijk dieet zien epidemiologische studies wel aanwijzingen voor betere botbescherming. Of dat aan soja ligt of aan andere verschillen in leefstijl en eetpatroon is niet te zeggen. Klinische trials bij westerse vrouwen spreken elkaar tegen, en meerdere reviewers concluderen dat de beschikbare data het beschermende effect voor westerse vrouwen niet eenduidig ondersteunen.

Eén kleine studie (60 vrouwen, 12 maanden) zag wél een significante verbetering van botdichtheid en botombouwmarkers, maar die combineerde equol (een stof die sommige mensen aanmaken na het eten van gefermenteerde soja) met resveratrol. Welke van die twee het verschil maakte, valt uit die studie niet af te leiden.

In laboratorium- en dieronderzoek zijn er aanwijzingen dat isoflavonen botopbouwende cellen kunnen stimuleren en botafbrekende cellen kunnen afremmen. Dat mechanisme is biologisch plausibel, maar vertaalt zich tot nu toe niet consistent naar meetbare voordelen bij mensen. Of soja-isoflavonen synergetisch werken met vitamine D, zoals theoretisch beschreven, is nog nooit in een klinische trial getest.

Soja als onderdeel van een gevarieerd, gezond eetpatroon, naast voldoende calcium, vitamine D en lichaamsbeweging, is waarschijnlijk geen kwaad. Maar als je na de overgang actief je botten wilt beschermen, is soja als supplement of functioneel voedsel te onzeker om op te leunen.