Daalt testosteron bij mannen met de leeftijd, en moet je daar iets aan doen?
Testosteron daalt bij mannen echt met de leeftijd. TRT is alleen goed onderbouwd bij mannen met vastgesteld hypogonadisme én klachten, vooral voor seksuele functie. Laat bij klachten altijd eerst de oorzaak onderzoeken.
Ja, testosteron daalt echt met de leeftijd, en dat is stevig aangetoond. De daling begint gemiddeld rond je 35e à 40e en bedraagt zo'n 1 tot 3 procent per jaar. Boven de 60 heeft ongeveer één op de vijf mannen formeel te lage waarden; boven de 80 geldt dat voor de helft. Bijzonder: bij Amerikaanse mannen is er ook een aparte, populatiebrede daling gevonden die groter is dan wat veroudering alleen verklaart. Obesitas of roken kunnen dat niet volledig verklaren.
Een lager testosteron hangt in observationele studies samen met meer spierverlies, meer vetopstapeling, een slechter hart- en vaatprofiel en mogelijk een hogere kans op dementie. Maar de richting is niet altijd duidelijk: een slechtere algemene gezondheid kan het testosteron ook drukken, in plaats van andersom. Laag testosteron is bij veel van deze uitkomsten een signaal, geen bewezen oorzaak.
Testosterontherapie (TRT) heeft het sterkste bewijs voor seksuele functie en kwaliteit van leven bij mannen met vastgesteld hypogonadisme (een medisch tekort aan testosteron). In een gerandomiseerde studie bij 788 mannen van 65 jaar en ouder verbeterde de seksuele functie na één jaar TRT significant1. Een andere studie bij meer dan duizend mannen van 50 tot 74 jaar suggereerde dat TRT het risico op type 2 diabetes kan verlagen bij mannen met een hoge buikomvang en laag testosteron2. Dat laatste is veelbelovend, maar heeft nog bevestiging nodig.
Voor cognitie en fysieke prestaties is het beeld anders. Observationele studies leggen een verband tussen laag testosteron en cognitieve achteruitgang, maar gerandomiseerde studies laten géén verbetering van het geheugen of de cognitieve functie zien na TRT. Voor spierfunctie en mobiliteit zijn de effecten beperkt of afwezig. Het idee dat TRT spierverlies of geheugenachteruitgang stopt, is klinisch niet bewezen.
Heb je klachten en overweeg je actie? Weet dan dat een lage uitslag niet automatisch gewone veroudering betekent. Het kan ook wijzen op een aandoening van de hypofyse of het stuurcentrum in de hersenen dat hormonen regelt. Medisch onderzoek is nodig vóórdat je met therapie begint. Krachttraining geeft een tijdelijke testosteronstijging, maar of dat structurele gezondheidswinst via testosteron oplevert, is niet aangetoond.
Gebaseerd op meerdere grootschalige longitudinale cohortstudies en gerandomiseerde studies, waaronder de Testosterone Trials (788 mannen, 65+) en een Australische studie bij mensen (1007 mannen, 50-74 jaar). De observationele verbanden zijn consistent, maar voor veel uitkomsten is oorzakelijkheid niet bewezen.
Hebben mannelijke hormonen invloed op hoe snel mannen verouderen?
Dalend testosteron versnelt meetbare veroudering van spieren, botten en seksuele functie, maar voor stemming en huid zijn de verbanden veel minder zeker. Testosteronsuppletie kan sommige klachten verlichten, maar bespreek het risicoprofiel altijd met je arts voordat je ermee begint.
Helpt testosteron gebruiken als je boven de 50 bent en kan het gevaarlijk zijn?
Testosteron kan zinvol zijn voor mannen boven de 50 met een medisch vastgesteld testosterontekort, maar is geen middel voor iedereen die ouder wordt: de voordelen zijn echt, de risico's ook, en een arts moet de indicatie stellen.
Daalt mijn groeihormoon met de jaren, en is dat erg?
Je groeihormoon daalt inderdaad sterk met de jaren. Dat terugdraaien met hormooninjecties levert bij gezonde ouderen weinig op en brengt gezondheidsrisico's mee, waaronder een verhoogd kankerrisico.
Daalt mijn libido na mijn 40e, en kan ik daar iets aan doen?
Een libidodaling na je veertigste is normaal maar niet onvermijdelijk. Voor mannen met een vastgesteld laag testosteron én bijbehorende klachten bestaat een goed onderbouwde behandeling, en voor vrouwen rond de menopauze helpt hormoontherapie concreet, vooral bij vaginale klachten.
Hebben mannen ook oestrogeen nodig voor hun gezondheid?
Ja, mannen hebben oestrogeen nodig voor sterke botten, gezonde bloedvaten en vruchtbaarheid. Zowel een tekort als een teveel is schadelijk, dus het gaat om de juiste balans.
Kan sporten je hormoonniveau's echt verbeteren als je ouder bent?
Ja, sporten verhoogt aantoonbaar verschillende hormoonspiegels bij mensen boven de 40. Het sterkste praktische voordeel zit in spierbehoud: krachttraining is daarvoor de meest effectieve aanpak, ongeacht welk type training je kiest.