Daalt testosteron bij mannen met de leeftijd, en moet je daar iets aan doen?
Testosteron daalt bij mannen echt met de leeftijd. TRT is alleen goed onderbouwd bij mannen met vastgesteld hypogonadisme én klachten, vooral voor seksuele functie. Laat bij klachten altijd eerst de oorzaak onderzoeken.
Ja, testosteron daalt echt met de leeftijd, en dat is stevig aangetoond. De daling begint gemiddeld rond je 35e à 40e en bedraagt zo'n 1 tot 3 procent per jaar. Boven de 60 heeft ongeveer één op de vijf mannen formeel te lage waarden; boven de 80 geldt dat voor de helft. Bijzonder: bij Amerikaanse mannen is er ook een aparte, populatiebrede daling gevonden die groter is dan wat veroudering alleen verklaart. Obesitas of roken kunnen dat niet volledig verklaren.
Een lager testosteron hangt in observationele studies samen met meer spierverlies, meer vetopstapeling, een slechter hart- en vaatprofiel en mogelijk een hogere kans op dementie. Maar de richting is niet altijd duidelijk: een slechtere algemene gezondheid kan het testosteron ook drukken, in plaats van andersom. Laag testosteron is bij veel van deze uitkomsten een signaal, geen bewezen oorzaak.
Testosterontherapie (TRT) heeft het sterkste bewijs voor seksuele functie en kwaliteit van leven bij mannen met vastgesteld hypogonadisme (een medisch tekort aan testosteron). In een gerandomiseerde studie bij 788 mannen van 65 jaar en ouder verbeterde de seksuele functie na één jaar TRT significant1. Een andere studie bij meer dan duizend mannen van 50 tot 74 jaar suggereerde dat TRT het risico op type 2 diabetes kan verlagen bij mannen met een hoge buikomvang en laag testosteron2. Dat laatste is veelbelovend, maar heeft nog bevestiging nodig.
Voor cognitie en fysieke prestaties is het beeld anders. Observationele studies leggen een verband tussen laag testosteron en cognitieve achteruitgang, maar gerandomiseerde studies laten géén verbetering van het geheugen of de cognitieve functie zien na TRT. Voor spierfunctie en mobiliteit zijn de effecten beperkt of afwezig. Het idee dat TRT spierverlies of geheugenachteruitgang stopt, is klinisch niet bewezen.
Heb je klachten en overweeg je actie? Weet dan dat een lage uitslag niet automatisch gewone veroudering betekent. Het kan ook wijzen op een aandoening van de hypofyse of het stuurcentrum in de hersenen dat hormonen regelt. Medisch onderzoek is nodig vóórdat je met therapie begint. Krachttraining geeft een tijdelijke testosteronstijging, maar of dat structurele gezondheidswinst via testosteron oplevert, is niet aangetoond.
Gebaseerd op meerdere grootschalige longitudinale cohortstudies en gerandomiseerde studies, waaronder de Testosterone Trials (788 mannen, 65+) en een Australische studie bij mensen (1007 mannen, 50-74 jaar). De observationele verbanden zijn consistent, maar voor veel uitkomsten is oorzakelijkheid niet bewezen.