Helpt testosteron na je 50e en is het gevaarlijk?
Testosteron kan zinvol zijn voor mannen boven de 50 met een medisch vastgesteld testosterontekort, maar is geen middel voor iedereen die ouder wordt: de voordelen zijn echt, de risico's ook, en een arts moet de indicatie stellen.
Bij mannen boven de 50 mét een medisch vastgesteld testosterontekort helpt testosteron meetbaar. Uit een meta-analyse van 29 studies bij gemiddeld 64-jarige mannen blijkt: vetmassa daalt met gemiddeld 1,6 kg en spiermassa stijgt met gemiddeld 1,6 kg. Spierkracht zelf verbetert wisselend en is niet overtuigend aangetoond. Botdichtheid in de lage rug gaat met 3,7% omhoog, maar bij de heup is er geen effect.
De seksuele voordelen zijn het sterkst onderbouwd als je zowel een laag testosteron als een laag libido hebt. In de grote Amerikaanse TRAVERSE-studie, met ruim 5000 mannen van 45 tot 80 jaar, verbeterde testosterongel de seksuele activiteit, het verlangen en klachten zoals vermoeidheid en stemmingsproblemen. Dat effect hield minstens twee jaar aan. Erectieproblemen werden niet significant beter.
Voor het hart geeft TRAVERSE een genuanceerd beeld. Hartaanvallen, beroertes en hart-gerelateerde sterfgevallen kwamen even vaak voor in de testosteron- en de placebogroep: 7,0% tegenover 7,3%. Dat is geruststellend. Maar de testosterongroep kreeg wel vaker boezemfibrilleren, acuut nierfalen en longembolie. Dat zijn serieuze risico's die je niet moet onderschatten.
Ook voor de prostaat gelden nuances. In TRAVERSE was er geen significant verschil in prostaatkankerdiagnoses, al waren mannen met al een verhoogd risico vooraf uitgesloten. PSA-waarden (een bloedmarker voor prostaatactiviteit) stegen wel meer in de testosterongroep, dus regelmatige controle is nodig. Opvallend en nog slecht begrepen: de testosterongroep had meer botbreuken, terwijl de botdichtheid in de rug juist steeg.
Testosteron is alleen onderbouwd voor mannen met een aangetoonde hormoonaandoening, niet voor iedereen bij wie het testosteron daalt door ouder worden of overgewicht. Lage testosteronspiegels hangen in observationele studies samen met meer diabetes, dementie en vroegtijdig overlijden, maar dat betekent niet dat suppletie die risico's ook verlaagt. Het gebruik stijgt sterk, maar een brede preventieve inzet heeft geen wetenschappelijke basis.
Het totaalbeeld steunt op een solide basis: een meta-analyse van 29 gerandomiseerde studies en de grote TRAVERSE-studie met ruim 5000 deelnemers. De voordelen voor lichaamssamenstelling en seksualiteit zijn redelijk overtuigend. De cardiovasculaire veiligheid voor ernstige events is geruststellend, maar de verhoogde risico's op boezemfibrilleren, longembolie en nierfalen temperen dat beeld. Voor gebruik bij uitsluitend leeftijdsgerelateerde testosterondaling blijft het bewijs zwak.
Daalt testosteron bij mannen met de leeftijd?
Testosteron daalt bij mannen echt met de leeftijd. Testosterontherapie is alleen goed onderbouwd bij mannen met vastgesteld hypogonadisme (een medisch tekort aan testosteron) én klachten, vooral voor seksuele functie. Laat bij klachten altijd eerst de oorzaak onderzoeken.
Is testosteron belangrijk voor vrouwen?
Testosteron is voor vrouwen een fysiologisch relevant hormoon, met het sterkste bewijs voor seksueel verlangen en seksuele functie. Als je klachten hebt die passen bij een laag testosterongehalte, is het de moeite waard dit met je arts te bespreken, inclusief de keuze voor toediening via de huid.
Kan sporten je hormoonniveau's echt verbeteren als je ouder bent?
Ja, sporten verhoogt aantoonbaar verschillende hormoonspiegels bij mensen boven de 40. Het sterkste praktische voordeel zit in spierbehoud: krachttraining is daarvoor de meest effectieve aanpak, ongeacht welk type training je kiest.
Is hormoontherapie bij de overgang veilig en zinvol?
Hormoontherapie is zinvol voor overgangssymptomen en botbescherming, maar de veiligheid hangt sterk af van wanneer je start, welk type je gebruikt en of je een baarmoeder hebt. Bespreek de afweging met je arts.
Daalt mijn groeihormoon met de jaren, en is dat erg?
Je groeihormoon daalt inderdaad sterk met de jaren. Dat terugdraaien met hormooninjecties levert bij gezonde ouderen weinig op en brengt gezondheidsrisico's mee, waaronder een verhoogd kankerrisico.
Hebben mannelijke hormonen invloed op hoe snel mannen verouderen?
Dalend testosteron versnelt meetbare veroudering van spieren, botten en seksuele functie, maar voor stemming en huid zijn de verbanden veel minder zeker. Testosteronsuppletie kan sommige klachten verlichten, maar bespreek het risicoprofiel altijd met je arts voordat je ermee begint.