Daalt mijn libido na mijn 40e, en kan ik daar iets aan doen?
Een libidodaling na je veertigste is normaal maar niet onvermijdelijk. Voor mannen met een vastgesteld laag testosteron én bijbehorende klachten bestaat een goed onderbouwde behandeling, en voor vrouwen rond de menopauze helpt hormoontherapie concreet, vooral bij vaginale klachten.
Een libidodaling na je veertigste is voor mannen én vrouwen heel gewoon, maar zeker geen onvermijdelijk lot. Bij vrouwen maken de eierstokken rond de menopauze geleidelijk minder oestrogeen én testosteron aan. Tot de helft van seksueel actieve oudere vrouwen heeft daar last van, en verminderd verlangen staat daarbij bovenaan. Dalende oestrogeenspiegels kunnen ook vaginale droogheid veroorzaken, wat seks pijnlijk maakt. Toch blijft een meerderheid van oudere vrouwen seks belangrijk vinden.
Bij mannen daalt het testosteron geleidelijk met de leeftijd. Ongeveer 30% van mannen tussen de 40 en 79 jaar heeft een meetbaar tekort, met als mogelijke gevolgen minder zin in seks, erectieproblemen, spierverlies en meer buikvet. Overgewicht, diabetes en hoge bloeddruk vergroten die kans. Het gaat dus om een flinke minderheid, niet om iedereen.
Voor mannen die zowel klachten als een aantoonbaar laag testosteron hebben, is testosterontherapie een serieuze optie. De grote TRAVERSE-studie (ruim 1100 deelnemers) liet zien dat de therapie seksuele activiteit en verlangen duidelijk verbeterde, een effect dat twee jaar aanhield1. Erectieproblemen loste het in diezelfde studie niét op. Mannen met normale testosteronwaarden hebben er niks aan; het werkt niet als algemeen anti-verouderingsmiddel.
Voor vrouwen rondom de menopauze zijn hormoontherapie en leefstijlaanpassingen de bekendste opties. Hormoontherapie helpt aantoonbaar bij seksuele klachten door het wegvallen van hormonen, en bij vaginale droogheid en pijn bij het vrijen is het bewijs het sterkst. Niet-hormonale aanpakken bestaan ook, maar concrete effectgroottes zijn in het beschikbare onderzoek niet goed uitgewerkt.
DHEA is een stof die je lichaam omzet in oestrogeen en testosteron, en die sterk daalt met de leeftijd. Bij vrouwen boven de 70 zijn er aanwijzingen voor een beperkt positief effect op het libido, maar de resultaten zijn tegenstrijdig. De langetermijnrisico's voor hart- en vaatziekten en hormoonafhankelijke kankers zijn onvoldoende onderzocht, en onderzoekers raden DHEA-suppletie voor ouderen dan ook nadrukkelijk af. Gebruik je dutasteride of finasteride voor haaruitval? Die middelen kunnen als bijwerking ook het libido verlagen. Bespreek dat met je arts.
De claims zijn gebaseerd op epidemiologische studies, een grote gerandomiseerde studie (TRAVERSE, PMID 37589949) en overzichtsartikelen over de menopauze en laag testosteron bij mannen. Het bewijs voor testosterontherapie bij mannen is het sterkst. Voor hormoontherapie bij vrouwen is het bewijs matig maar consistent. Voor DHEA is het bewijs dun en tegenstrijdig.