Zijn darmbacteriën van slanke mensen anders dan die van zwaardere mensen?
Darmbacteriën van mensen met overgewicht verschillen meetbaar van die van slanke mensen, maar of die bacteriën de oorzaak of het gevolg van overgewicht zijn, is nog niet bewezen. Wil je je darmbacteriën verbeteren, dan is een gevarieerd dieet met veel vezels vooralsnog het best onderbouwde vertrekpunt.
Ja, er zijn duidelijke verschillen gevonden in de bacteriebevolking van mensen met overgewicht vergeleken met slanke mensen. Bij mensen met obesitas blijkt de groep Firmicutes-bacteriën relatief groter, en worden soorten als Clostridium en Staphylococcus aureus vaker aangetroffen. Die verschillen zijn echter complex en nog niet volledig in kaart gebracht.
Wat de darmbacteriën bij overgewicht precies aanrichten, is biologisch redelijk goed beschreven. Een verstoorde bacteriebevolking kan de darmwand doorlaatbaarder maken, waardoor ontstekingsstoffen uit bacteriën in het bloed terechtkomen. Dit draagt bij aan insulineresistentie. Tegelijkertijd produceren gezonde darmbacteriën normaal gesproken stofjes die de aanmaak van het verzadigingshormoon GLP-1 aanjagen. Als die productie verstoort raakt, neemt het gevoel van verzadiging af en eet je meer. Beide mechanismen zijn bij mensen beschreven, al is het precieze samenspel nog niet volledig opgehelderd.
De grote vraag is: wat was er eerst? Leiden afwijkende darmbacteriën tot gewichtstoename, of verandert overgewicht de bacteriën? Dierexperimenten met bacterietransplantaties wijzen op een oorzakelijk verband: ontvangen kiemvrije dieren de darmflora van obese dieren, dan komen ze in gewicht aan. Bij mensen is dit verband vooralsnog veel minder sterk aangetoond en grotendeels associatief. Bovendien spelen erfelijke aanleg, voeding en leefstijl allemaal mee, wat het lastig maakt de kip van het ei te scheiden.
Of je de darmbacteriën kunt aanpassen als behandeling voor overgewicht is een andere vraag. Probiotica, prebiotica en fecale transplantatie (ontlasting van een slanke donor inbrengen) worden onderzocht, maar het bewijs bij mensen is tot nu toe beperkt en de effectiviteit is niet bewezen. Maagverkleinende operaties en GLP-1-injecties ('afvalprikken') lijken de bacteriediversiteit te vergroten, maar of dat een oorzaak of bijproduct van gewichtsverlies is, weet niemand nog.
Alle claims zijn gebaseerd op associatief onderzoek bij mensen en mechanistisch dieronderzoek (PMID 29667480, 26459447, 34321848, 35134709, 38636809, 35421277, 39673174, 31703257). Er zijn geen grote gerandomiseerde trials beschikbaar die causaliteit bij mensen bewijzen.
Zijn darmbacteriën van kinderen anders dan die van volwassenen?
Ja, de darmbacteriën van kinderen wijken fundamenteel af van die van volwassenen, met gevolgen voor allergie- en astmarisico. Wil je de darmmicrobiota van een baby gunstig beïnvloeden, dan zijn borstvoeding en een normale vaginale bevalling de factoren met de sterkste onderbouwing.
Hangt mijn darmflora samen met overgewicht?
Je darmflora hangt waarschijnlijk samen met overgewicht via meerdere mechanismen, maar een bewezen oorzakelijk verband bij mensen ontbreekt nog. Een gevarieerd voedingspatroon dat je darmflora ondersteunt is zinvol, maar specifieke supplementen voor gewichtsverlies zijn voorlopig niet bewezen effectief.
Helpt gevarieerd eten je darmbacterien?
Gefermenteerde producten hebben de sterkste onderbouwing voor meer darmbacteriëndiversiteit. Breed gevarieerd eten helpt ook, maar vermijd dan vooral sterk bewerkte producten met emulgatoren zoals CMC.
Kan je darmflora invloed hebben op hoe lang je leeft?
Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de samenstelling van je darmflora samenhangt met hoe lang en hoe gezond je oud wordt, maar of je flora aanpassen je leven verlengt is nog niet aangetoond bij mensen.
Verandert mijn darmflora als ik ouder word, en is dat erg?
Je darmflora verandert zeker naarmate je ouder wordt, maar of dat schadelijk is hangt sterk af van welke richting die verandering op gaat. Wat je eet heeft daar veel invloed op, dus dat is een concrete plek om op te letten.
Zijn plantaardige diëten beter voor je darmen dan gemengde diëten?
Een plantaardig dieet lijkt gunstig voor je darmbacteriën, maar gefermenteerd eten doet het in een directe vergelijking minstens even goed. Of gezonde mensen er op de langere termijn ook merkbaar beter van worden, is nog niet aangetoond.