Kan je darmflora invloed hebben op hoe lang je leeft?
Er zijn consistente aanwijzingen dat een gevarieerde, ontstekingsremmende darmflora samenhangt met gezond en lang leven, maar of je darmflora aanpassen je levensduur echt verlengt, is nog niet bewezen. Dat maakt het verstandig om wel aandacht te besteden aan voeding en leefstijl die de darmflora gunstig beïnvloeden, zonder daar overdreven verwachtingen van te hebben.
Mensen die heel oud worden, hebben vaak een opvallend andere darmflora dan jongere ouderen. Bij mensen van 105 jaar en ouder zijn bacteriegroepen zoals Akkermansia en Bifidobacterium sterker vertegenwoordigd dan bij 'gewone' tachtigers of honderdjarigen. Of deze bacteriën extreme ouderdom meebrengen of er simpelweg mee samengaan, is niet bewezen. Het gaat om kleine observationele studies.
Een grotere studie, onder ruim 9.000 mensen, laat een ander interessant patroon zien. Wie ouder is dan zo'n 80 jaar en een darmflora heeft die steeds unieker wordt ten opzichte van die van anderen, heeft een betere overlevingskans op vier jaar. Mensen die op hoge leeftijd nog een vrij 'standaard' darmflora hadden met veel van de gewone Bacteroides-bacteriën, hadden juist minder kans om die vier jaar te overleven. Ook dit is een samenhang, geen bewijs van oorzaak en gevolg.
Meerdere studies vonden consistent dat een gevarieerde darmflora met bacteriën die ontstekingsremmende stoffen aanmaken, samenhangt met gezond ouder worden. De alleroudste mensen blijken in hun darmflora ook meer aanleg te hebben voor het aanmaken van butyraat, een vetzuur dat goed is voor de darmwand en ontstekingsdemping. Dit patroon duikt op in studies uit verschillende landen en culturen, wat het geloofwaardiger maakt, maar causaliteit blijft onbewezen.
Hoe de darmflora de levensduur zou kunnen beïnvloeden is nog volop in onderzoek. Gedachten gaan uit naar een sterkere darmbarrière, minder chronische laaggradige ontsteking (die normaal oploopt met de leeftijd) en een betere werking van de energiefabriekjes in cellen. Dit zijn biologisch plausibele paden, maar het meeste bewijs hierover komt nog uit laboratorium- en dieronderzoek, niet uit grote experimenten bij mensen.
Een serieuze beperking van dit hele onderzoeksveld: er is geen algemeen geaccepteerde definitie van wat een 'gezonde' darmflora precies is. Voeding, leefstijl, medicijngebruik en genen beïnvloeden allemaal de darmflora. Dat maakt het erg lastig om uit te sluiten dat gezonde mensen toevallig ook een gezondere darmflora hebben, in plaats van andersom. Aanbevelingen die beloven je darmflora te 'optimaliseren' voor een langer leven gaan momenteel dan ook verder dan het beschikbare bewijs.
Gebaseerd op een systematische review van 27 studies, een grote observationele cohortstudie (n>9.000), en meerdere kleinere observationele en mechanistische studies. Geen RCT's beschikbaar over darmflora en levensduur. Causaliteit is in geen van de studies bewezen.