Verandert mijn darmflora als ik ouder word, en is dat erg?

Je darmflora verandert je hele leven, zonder een duidelijk kantelpunt. Het is een traag, doorlopend proces dat wordt beïnvloed door je eten, medicijnen, woonomgeving en veroudering zelf. Dat is stevig onderbouwd, onder meer door een systematische review van 27 studies bij mensen¹.

Wat er verandert, is genuanceerder dan je denkt. Oudere mensen, en zeker de alleroudsten, hebben soms juist meer verschillende bacteriesoorten dan jongere mensen. Tegelijk neemt het aandeel van normaal dominante bacteriefamilies, zoals Faecalibacterium en Lachnospiraceae, af. Er bestaat geen uniform 'oud-darmflora-profiel': de samenstelling verschilt sterk van persoon tot persoon.

Opvallend: bij mensen van 105 jaar en ouder zijn relatief veel bacteriën aanwezig die normaal met gezondheid samenhangen, zoals Akkermansia en Bifidobacterium. Of die bacteriën bijdragen aan hun hoge leeftijd of juist een bijproduct zijn van hun goede gezondheid, is niet bewezen. Het gaat om een verband, geen aangetoonde oorzaak.

Of de veranderingen schadelijk zijn, heeft geen simpel ja of nee als antwoord. Een gevarieerde flora met bacteriën die ontstekingsremmende vetzuren aanmaken uit vezels hangt in meerdere wereldwijde studies samen met gezonder ouder worden. Maar oorzaak en gevolg zijn lastig te ontwarren: ziekte, slechte voeding en medicijnen kunnen de flora ook verslechteren. Muisstudies suggereren dat een verslechterende darmflora kan bijdragen aan laaggradige ontsteking en vroegtijdige sterfte, maar dit causale verband is bij mensen nog niet hard aangetoond.

Er zijn vroege aanwijzingen voor verbanden met spierverlies en ziekten zoals Alzheimer. Bij spierverlies lieten muisstudies zien dat darminhoud het spierprofiel van de ontvanger beïnvloedde, maar in tien klinische studies met probiotica en vezelsupplementen waren de effecten op spiermassa wisselvallig. Het verband met Alzheimer is nog in een vroeg stadium. De darmflora van ouderen lijkt overigens gevoeliger voor aanpassingen via voeding dan die van jongere mensen. Het meest consistent onderbouwde handvat blijft een vezelrijke voeding, al zijn de lange-termijneffecten op harde gezondheidsuitkomsten nog in onderzoek.