Hangt mijn darmflora samen met overgewicht?

Ja, er is een duidelijk verband tussen de samenstelling van uw darmflora en overgewicht, al is de precieze oorzaak-gevolgrelatie bij mensen nog niet volledig bewezen. Meerdere onderzoeken laten zien dat mensen met obesitas een andere darmflora hebben dan mensen met een gezond gewicht. Zo worden bij mensen met overgewicht vaker bacteriën uit de groep Firmicutes en bepaalde Clostridium-soorten aangetroffen. Deze bacteriën worden in verband gebracht met een hogere energieonttrekking uit voeding en veranderingen in verzadigingshormonen, wat kan bijdragen aan meer eten en gewichtstoename. Of dit een oorzaak of een gevolg van overgewicht is, is nog niet volledig opgehelderd.

Darmbacteriën produceren stoffen, zoals korteketen-vetzuren en indol, die de aanmaak stimuleren van darmhormonen zoals GLP-1 en GIP. Die hormonen zijn belangrijk voor het gevoel van verzadiging en voor gewichtsregulatie. Een verstoorde darmflora kan deze hormoonproductie ontregelen, wat bij kan dragen aan overgewicht. Hoe groot dit effect in de praktijk bij mensen is, moet nog preciezer worden vastgesteld.

Een ander mechanisme verloopt via de darmwand. Als de darmflora verstoord is, kan de darmwand lekker worden voor bacteriële bouwstenen, zogeheten lipopolysacchariden (LPS). Die komen dan in de bloedbaan terecht en wakkeren ontstekingen aan, wat leidt tot insulineresistentie, een kenmerk dat nauw samenhangt met overgewicht en type 2 diabetes. Dit mechanisme wordt in meerdere overzichtsstudies als relevant beschouwd, hoewel de exacte omvang ervan bij mensen nog niet nauwkeurig is gemeten.

Er is ook onderzoek gedaan naar de zogenoemde darm-hersen-as: via zenuwbanen, hormonen en het immuunsysteem communiceert de darmflora met de hersenen en kan zo eetgedrag beïnvloeden. Dit klinkt plausibel en er zijn aanwijzingen uit dieronderzoek, maar bij mensen is dit bewijs nog beperkt. Sterker causaliteitsbewijs, zoals uit experimenten waarbij de darmflora van mensen met obesitas werd overgebracht naar kiemvrije dieren (die daarna meer gewicht aankwamen), komt vooral uit diermodellen en mag nog niet vertaald worden naar directe klinische conclusies voor mensen.

Behandelingen die de darmflora proberen te herstellen, zoals fecale microbiota-transplantaties, probiotica en prebiotica, worden onderzocht als mogelijke aanpak bij obesitas. De huidige stand van onderzoek is veelbelovend in de zin dat er mechanistische en voorlopige aanwijzingen zijn, maar klinische studies bij mensen zijn nog te beperkt in omvang en duur om concrete aanbevelingen te rechtvaardigen. Er is op dit moment onvoldoende bewijs om te zeggen dat een specifiek probioticum of prebioticum betrouwbaar helpt bij gewichtsbeheersing. Meer en grotere klinische trials zijn nodig voordat hier harde uitspraken over gedaan kunnen worden.