Wat is een gezonde tailleomvang en waarom telt dat?
Een bredere taille hangt samen met een hoger risico op vroegtijdig overlijden, diabetes en hart- en vaatziekten, onafhankelijk van je gewicht. Heb je ook andere risicofactoren, dan is het verstandig dit met je arts te bespreken.
Buikvet is biologisch actief: het scheidt ontstekingsstoffen af die de werking van insuline verstoren en bloedvaten beschadigen. Het diepe vet rond de organen is daarbij schadelijker dan het vet dat je vlak onder de huid voelt. Dat diepe buikvet verstoort de stofwisseling sterker, ook als je rekening houdt met je gewicht of BMI.
Elke 10 centimeter extra tailleomvang hangt samen met 11% meer kans op vroegtijdig overlijden, onafhankelijk van de BMI. De verhouding tussen taille en heupen zegt nog iets meer: elke 0,1 eenheid toename in die verhouding hangt samen met een duidelijk hogere sterftekans. Opvallend genoeg geldt het omgekeerde voor heup- en dijvet: 10 centimeter meer heupomvang hangt samen met 10% lager sterfterisico, en 5 centimeter meer dijomvang zelfs met 18% lager risico. Vet op de heupen en dijen lijkt dus beduidend minder schadelijk dan buikvet.
Een brede taille verhoogt het risico op type 2 diabetes, ook los van je gewicht en bloedwaardes. Bovendien telt de duur mee: jarenlang een brede taille stapelt het risico op. Per 50 'tailleomvang-jaren' neemt het diabetesrisico met 38% toe. Hoe langer je een brede buik hebt, hoe meer schade er zich opbouwt.
Toch identificeert een grote tailleomvang op zichzelf niet automatisch wie het grootste risico loopt. Pas als er ook andere risicofactoren bij zijn, zoals hoge bloeddruk of diabetes, wordt het risico echt zorgwekkend. Dan kan het risico op hart- en vaatziekten of vroeg overlijden meer dan verdrievoudigen ten opzichte van mensen zonder die risicofactoren. Bovendien is 'metabolisch gezond overgewicht' vaak tijdelijk: bij ongeveer drie kwart van de mensen slaat dat patroon uiteindelijk toch om naar een ongezonder plaatje met meer risico's.
Een concrete grenswaarde voor wat 'gezond' is staat niet in de studies die aan dit antwoord ten grondslag liggen. Wat ze wel laten zien: hoe groter je tailleomvang, hoe hoger het risico, en hoe langer die omvang groot blijft, hoe meer het oploopt. Heb je ook hoge bloeddruk, een verhoogde bloedsuiker of een ongunstig cholesterol, bespreek dan met je arts wat jouw tailleomvang voor jou betekent.
Dit antwoord rust op grote studies waarbij mensen over langere periodes gevolgd zijn, deels samengevoegd over tientallen van zulke studies met in totaal ruim 2,5 miljoen deelnemers. De verbanden zijn consistent en sterk; oorzaak en gevolg zijn echter niet met zekerheid bewezen, alleen aannemelijk gemaakt. Over de biologische werking van buikvet is het bewijs steviger: dat mechanisme is goed onderbouwd. Over specifieke grenswaarden zeggen de gebruikte bronnen niets.
Wat is een gezond cholesterol en wanneer moet ik me zorgen maken?
Een normale LDL-waarde geeft geen volledig beeld van je hart- en vaatrisico. Vraag je arts ook naar je resterend cholesterol, zeker als hart- en vaatziekten of Alzheimer in je familie voorkomen.
Wat is een gezond HDL (goed cholesterol) en kan ik het verhogen?
HDL verhogen via leefstijl kan, maar je genen bepalen de grens. Triglyceriden verlagen via minder suiker en alcohol, meer beweging en gewichtsreductie heeft het meeste effect.
Hoe gezond zijn mijn bloedvaten / wat is mijn vaatleeftijd?
Voor een eerste indruk van je vaatgezondheid is een ApoB-bloedtest de eenvoudigste en meest toegankelijke stap; een CAC-scan voegt het meest toe als je risico na bloedonderzoek nog onduidelijk is.
Wat is een gezonde rusthartslag?
Een rusthartslag tussen 60 en 80 slagen per minuut geldt als gangbaar normaal, maar lager is voor actieve mensen prima, en boven de 78 begint het risico meetbaar te stijgen. Beweeg regelmatig, stop met roken en laat je hartslag in de loop van de jaren niet oplopen.
Wat is een gezonde ApoB-waarde?
Er is geen vaste 'gezonde' ApoB-waarde, maar onder de 82 mg/dL gaat het risico op een beroerte al meetbaar omlaag. ApoB beschermt je beter dan LDL alleen, maar bespreek je eigen streefwaarde met je arts, want die hangt af van je totale risicoprofiel en eventuele medicatie.
Hoe gezond is olijfolie en waar is het goed voor?
Olijfolie, zeker extra-virgin, is goed onderbouwd als beschermend voor je hart en bloedvaten, vooral als je het gebruikt in plaats van boter en als onderdeel van een gevarieerd, plantaardig dieet.