Wat is een gezond HDL (goed cholesterol) en kan ik het verhogen?

HDL, het 'goede cholesterol', hangt al decennialang samen met hart- en vaatgezondheid: hoe lager je HDL, hoe groter je kans op aderverkalking. Maar 'hoe hoger, hoe beter' klopt niet helemaal. Ook mensen met een heel hoog HDL kunnen kransslagaderziekte ontwikkelen. Niet alleen de hoeveelheid telt, maar ook hóé goed je HDL werkt, met name het afvoeren van cholesterol uit vaatwanden.

Je HDL-niveau wordt voor een flink deel bepaald door je genen. Niet iedereen kan het dus even hard ophogen via leefstijl. Een zeldzame erfelijke variant verhoogt HDL en verlaagt het risico op kransslagaderziekte, maar die komt slechts bij een kleine groep IJslanders voor. Ook chronische nierziekte kan de werking van HDL verstoren, ongeacht hoe gezond je leeft.

De sterkste hefboom die je zelf hebt, zit bij triglyceriden, de vetten in je bloed. Hoge triglyceriden gaan bijna altijd gepaard met een lager HDL. Zelfs waarden net binnen de normaalgrens hangen al samen met een hoger risico op type 2 diabetes en een ongunstiger HDL-profiel. Triglyceriden omlaag brengen is daarmee waarschijnlijk de meest directe manier om ook je HDL te verbeteren.

Bij mensen met type 2 diabetes hangen overgewicht en insulineresistentie samen met een lager HDL. Opvallend: ook bij vrouwen, bij wie HDL van nature doorgaans hoger is, drukt overgewicht het HDL omlaag.

Praktisch: minder suiker en snelle koolhydraten, minder alcohol, meer bewegen en afvallen bij overgewicht zijn het best onderbouwd. Specifieke supplementen of medicijnen met bewezen HDL-verhogend effect worden in de bronnen niet genoemd. Heb je een aandoening als nierziekte of diabetes? Bespreek dit dan met je arts, want dan kan je HDL-functie verstoord zijn op een manier die leefstijl alleen niet oplost.