Wat is een gezonde ApoB-waarde?
Er is geen vaste universele 'gezonde' ApoB-waarde, maar het onderzoek wijst erop dat onder de 82 mg/dL het risico op een beroerte al meetbaar lager is en dat behandeling gericht op ApoB-verlaging effectiever de slagaders beschermt dan sturen op LDL-cholesterol alleen. Bespreek uw eigen streefwaarde met uw arts, want die hangt af van uw totale risicoprofiel en eventuele medicatie.
In een grote Deense cohortstudie onder ruim 104.000 mensen bleek dat al bij een ApoB-waarde bóven 82 mg/dL het risico op een ischemische beroerte meetbaar toeneemt. Maar liefst 16,3% van alle ischemische beroertes in die populatie was toe te schrijven aan ApoB boven dat niveau, terwijl een verhoogd LDL-cholesterol slechts 6,8% verklaarde. Dit suggereert dat 82 mg/dL een zinvolle ondergrens is om in het achterhoofd te houden.
Een afzonderlijke Poolse ziekenhuisstudie (bijna 10.600 patiënten) hanteerde 100 mg/dL als grens voor 'verhoogd'. De mediane ApoB in die populatie was 78 mg/dL. Opvallend: patiënten met het hoogste cardiovasculaire risico hadden gemiddeld juist lagere waarden, waarschijnlijk omdat zij al lipidenverlagende medicatie gebruikten. Dit laat zien dat de 'normale' waarden in ziekenhuispopulaties al zijn gekleurd door behandeling.
ApoB vertelt meer dan LDL-cholesterol alleen. Bij bijna een kwart van de patiënten in dezelfde Poolse studie gaf ApoB een ander beeld dan LDL-cholesterol. Dit verschil doet zich voor omdat ApoB het werkelijke aantal schadelijke vetdeeltjes in het bloed meet, terwijl LDL-cholesterol alleen de hoeveelheid cholesterol in die deeltjes uitdrukt. Wie veel kleine, cholesterolarme LDL-deeltjes heeft, kan een 'normaal' LDL hebben met een te hoog ApoB.
Het nut van ApoB als streefdoel bij behandeling is concreet onderbouwd. Een meta-analyse van 27 studies liet zien dat de absolute daling van ApoB de sterkste samenhang had met krimp van vernauwingen in de kransslagaders (correlatiecoëfficiënt 0,79), sterker dan de daling van LDL-cholesterol (0,57) of non-HDL-cholesterol (0,52). ApoB is daarmee waarschijnlijk een betere graadmeter voor het effect van een behandeling op slagaderverkalking.
Op jonge leeftijd zijn de gevolgen van een hoog ApoB nog niet altijd zichtbaar. Een kleine studie onder Amish kinderen en jongvolwassenen met een erfelijke aandoening die ApoB structureel verhoogt (familiaire hypercholesterolemie door een ApoB-mutatie), vond geen aantoonbare slagaderverkalking gemeten aan de halsslagader of vaatstijfheid. Dit gaat om slechts 13 dragers, dus de studie geeft geen zekerheid over het langetermijnrisico bij deze groep.
De claims zijn gebaseerd op twee cohortstudies (n=104.618 en n=10.597), één meta-analyse van 27 studies over plaqueregressie, en één kleine studie (n=13 dragers van een erfelijke mutatie). Er zijn geen grote gerandomiseerde trials over ApoB-streefwaarden in de bron opgenomen. Het bewijs is associatief van aard; de causaliteit bij plaqueregressie wordt als waarschijnlijk beschouwd op basis van de meta-analyse.