Statinegebruik hangt samen met minder botdichtheidsverlies bij vrouwen na de menopauze
Statines kennen we als cholesterolverlagers. Maar statinegebruik blijkt samen te hangen met minder botdichtheidsverlies bij vrouwen na de menopauze. Dat wijst op een effect dat niets met cholesterol te maken heeft.
Na de menopauze daalt het hormoon oestrogeen sterk. Dat versnelt het verlies van botmassa, wat kan leiden tot osteoporose (botontkalking). Hormoontherapie is de gangbare behandeling, maar niet voor iedere vrouw geschikt. Onderzoekers gingen na of statines hier een rol kunnen spelen.
Twee patiëntgroepen, hetzelfde resultaat
De studie, gepubliceerd in Nature Aging, analyseerde twee groepen postmenopauzale vrouwen van 55 tot 65 jaar, één uit een ziekenhuis in Beijing en één uit een ziekenhuis in Suzhou. Vrouwen die statines gebruikten, verloren per jaar minder botdichtheid dan vrouwen die geen lipidenverlagende therapie kregen. Opvallend: vrouwen die evolocumab gebruikten (een ander cholesterolverlagend middel) lieten dit effect niet zien, ook al hadden zij vergelijkbare cholesterolwaarden. Dat suggereert dat het botbeschermende effect van statines niet via cholesterol werkt.
Het mechanisme in stamcellen
In experimenten met muizen en met gekweekte menselijke cellen zochten de onderzoekers naar de verklaring. Ze richtten zich op een specifieke groep stamcellen in het beenmerg die de meeste botvormende cellen (osteoblasten) leveren. Atorvastatine stimuleerde de uitrijping van deze stamcellen naar osteoblasten, maar alleen onder omstandigheden met weinig oestrogeen.
Het statine deed dit via een ander moleculair pad dan oestrogeen zelf. Oestrogeen stuurt via een eigen signaalroute de aanmaak aan van een groeifactor die botvorming bevordert. Atorvastatine leek datzelfde eindresultaat te bereiken langs een alternatieve route. De onderzoekers benadrukken dat dit onderzoek verbanden en mechanismen aantoont, maar nog geen bewijs is dat statines als botbehandeling ingezet kunnen worden.
Voor de longevity-context is de vraag interessant of brede cholesterolverlagers zoals statines op hogere leeftijd breder werkzaam zijn dan tot nu toe gedacht. De onderzoekers spreken voorzichtig over “bredere implicaties”, maar klinisch gebruik als bottherapie vergt vervolgonderzoek.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: statines osteogene differentiatie stamcellen, oestrogeendeficiëntie botmassaverlies, skeletale stamcellen beenmerg postmenopauze