Wat doet een verstoorde darmbarrière met de rest van je lichaam?
Een lekkende darmbarrière hangt samen met chronische ontsteking en een reeks ziekten, van diabetes en gewrichtsklachten tot nier- en leveraandoeningen. Het verband is breed aangetoond, maar of de darm de échte oorzaak is of juist meellijdt aan de ziekte, is voor de meeste aandoeningen nog niet definitief vastgesteld.
Wanneer de darmbarrière niet goed meer sluit, kunnen bacteriële giftstoffen door de darmwand glippen en de bloedbaan binnendringen. De bekendste boosdoener is lipopolysaccharide, een stof uit de celwand van bepaalde bacteriën. Eenmaal in het bloed prikkelt die stof het immuunsysteem continu, wat leidt tot chronische laaggradige ontsteking door het hele lichaam. Die ontsteking is de gemeenschappelijke deler achter veel van de gevolgen.
Voor mensen met diabetes loopt dit verband extra duidelijk: een verstoorde darmsamenstelling leidt tot minder aanmaak van korte-keten vetzuren die de darmwand beschermen, meer giftstoflekkage en een verminderde gevoeligheid voor insuline. Bij chronische nierziekte werkt het omgekeerd mee: de aangetaste nieren verstoren de darmbacteriën, de darm lekt meer, en de giftstoffen beschadigen de nieren weer verder, een vicieuze cirkel. Bij leverpatiënten is dit het verst onderzocht: een kleinere gerandomiseerde studie (38 patiënten) liet zien dat een antibioticum dat de lekkage aanpakt de cognitieve problemen die bij ernstig leverlijden horen aanzienlijk verbeterde.
Verder zijn er consistente verbanden gevonden met gewrichtsontsteking (bij reumatoïde artritis en verwante aandoeningen), auto-immuunziekten zoals lupus, type 1 diabetes en multiple sclerose, en botverlies na de menopauze. Of de lekkende darm de oorzaak is of juist het gevolg van de ziekte, is in de meeste van deze gevallen nog onduidelijk. Het verband is steeds opnieuw aangetoond, maar bewijzen dat de darmbarrière de échte aanjager is, lukt pas met grotere klinische trials. Die zijn er nu nog te weinig.
Bij huidziekten zoals psoriasis is het bewijs het dunst. Er zijn aanwijzingen dat psoriasispatiënten vaker een lekkende darm hebben, maar die observatie is grotendeels gebaseerd op één review met een uitgesproken standpunt en is nog niet onafhankelijk bevestigd. Behandelingen gericht op het herstellen van de darmbarrière via probiotica, prebiotica of dieet klinken logisch, maar klinisch bewijs dat ze bij de meeste van deze aandoeningen écht helpen is er vooralsnog niet.
Claims zijn gebaseerd op reviewstudies, observationele humane studies, dieronderzoek en één kleine RCT (n=38) bij levercirrose. Voor de meeste verbanden geldt: associatie is consistent, causaliteit is aannemelijk maar nog niet definitief vastgesteld in grootschalige trials.