Wat doet te weinig slaap met je darmen?

Slaaptekort verstoort de samenstelling van je darmbacteriën. Zowel een te korte slaapduur als onderbroken slaap zijn gelinkt aan dysbiose: een onbalans in de darmflora waarbij ongunstige bacteriesoorten de overhand krijgen. Een mogelijke verklaring is dat slaaptekort het stresshormoonsysteem van het lichaam activeert, wat de darmomgeving verandert.

Een concreet slachtoffer van die verstoring is butyraat, een stofje dat gezonde darmbacteriën aanmaken. Bij mensen met slapeloosheid zijn lagere butyraatniveaus in het bloed gevonden, samen met minder butyraat-aanmakende bacteriën. Interessant is wat er bij muizen gebeurde: als de darmflora van insomniepatiënten werd overgebracht, kreeg het dier slaapstoornissen. Kregen die muizen daarna butyraat via de mond, dan verdwenen die stoornissen. Of dit rechtstreeks naar mensen vertaalt, weten we nog niet.

Er is ook een vicieuze cirkel: slaaptekort verandert de darmflora, en die veranderde flora maakt je op zijn beurt vermoeider. Bepaalde bacteriesoorten die floreren bij slaapgebrek lijken vermoeidheid bij de gastheer te versterken. Hoe precies, is nog niet volledig duidelijk.

Op de lange termijn kunnen darmveranderingen door slaaptekort bijdragen aan stofwisselingsproblemen. Slaaptekort en een vetrijk dieet dempen allebei de normale dagelijkse schommelingen in de bacteriële samenstelling, wat het risico op overgewicht en diabetes vergroot. Bij kinderen met slaapapneu is ook een veranderd darmmicrobioom gevonden, wat via immuun- en stofwisselingspaden kan bijdragen aan hoge bloeddruk en overgewicht.

Probiotica worden onderzocht als mogelijke manier om de slaapkwaliteit te verbeteren, maar het bewijs daarvoor is dun en de werkingsmechanismen zijn nog onduidelijk. Wat wel concreet is: goed slapen beschermt je darmflora, en een gezonde darmflora lijkt op zijn beurt de slaap te ondersteunen via butyraat. Die wisselwerking is de meest onderbouwde bevinding uit dit onderzoeksgebied.