Wat doet roken met je darmen en darmflora?

Roken hangt samen met veranderingen in de samenstelling van de darmflora. In een groot Nederlands onderzoek onder ruim duizend mensen was roken een van de 126 factoren die meetbaar samenhingen met hoe de darmflora eruitzag. Welke bacteriesoorten precies toe- of afnemen, maakt dit onderzoek niet duidelijk. Het effect is dus aangetoond, maar de details zijn nog niet volledig in kaart gebracht.

Een concreter gevolg is het verhoogde risico op ontstekingsziekten van de darm. Roken vergroot de kans op inflammatoire darmziekten zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, waarschijnlijk mede doordat het de darmflora verstoort. Dit wordt als waarschijnlijk oorzakelijk beschouwd, niet alleen als samenhang. Daarnaast is roken een risicofactor voor functionele dyspepsie: een aandoening waarbij je last hebt van pijn of een vol gevoel in de bovenbuik zonder dat daar een lichamelijke oorzaak voor gevonden wordt.

Roken vergroot ook de kans op een zeldzame auto-immuunziekte van de galgangen in de lever, primaire biliaire cholangitis genaamd. Bij mensen met deze aandoening is de darmflora minder divers. Roken is een van de omgevingsfactoren die de ziekte kunnen uitlokken bij mensen die er genetisch gevoelig voor zijn. Of roken de diversiteit van de darmflora direct verlaagt, of dat dit via de ziekte zelf verloopt, is op basis van het beschikbare onderzoek niet met zekerheid te zeggen.

Tot slot is er sterk bewijs dat roken de kans op een specifieke vorm van slokdarmkanker vergroot, zeker in combinatie met overmatig alcoholgebruik. Dat raakt weliswaar niet rechtstreeks de darmflora, maar laat zien dat de schade van roken het hele spijsverteringskanaal treft, van slokdarm tot dikke darm.