Wat doet de overgang of menopauze met je darmflora?

De overgang verlaagt de oestrogeenspiegel, en dat heeft gevolgen voor de darmbacteriën. De darmflora bevat een enzym dat oestrogeen omzet naar een actieve vorm, zodat het lichaam het opnieuw kan gebruiken. Na de overgang is dit enzym minder actief, waardoor de oestrogeenspiegel nog verder daalt. Zo versterken darmflora en hormonen elkaar in een neerwaartse spiraal.

Op het niveau van afzonderlijke bacteriesoorten zijn er wel meetbare verschuivingen. Zo neemt de bacterie Akkermansia muciniphila, die de darmwand beschermt, af na de overgang. Andere soorten zoals Bacteroides nemen juist toe. Een grote studie liet zien dat de darmflora van vrouwen na de overgang meer begon te lijken op die van mannen. Toch zijn deze patronen niet in elke studie hetzelfde, en op het niveau van grote bacteriegroepen zijn er nauwelijks aantoonbare menopauze-specifieke veranderingen.

Of de diversiteit van de darmflora duidelijk daalt na de overgang, is minder zeker dan vaak gedacht. Grote studies zien een trend richting lagere diversiteit, maar in kleinere onderzoeken is dat verschil statistisch niet significant. Een deel van wat na de overgang verandert in de darmflora lijkt ook gewoon samen te hangen met ouder worden in het algemeen, en niet specifiek met de hormoonverandering.

Wel lijkt de darmwand na de overgang wat doorlaatbaarder te worden. Daardoor kunnen bacteriën en hun afvalproducten makkelijker de bloedbaan bereiken. Dit bevordert een sluimerende, chronische ontsteking in het lichaam, die op zijn beurt mogelijk bijdraagt aan botontkalking en een ongunstiger hart- en vaatprofiel. Dit is wel voor een deel onderzocht bij vrouwen van wie de eierstokken operatief waren verwijderd, niet uitsluitend bij de gewone overgang.

Probiotica, zoals Lactobacillus-soorten, worden onderzocht als middel om de darmflora bij menopauzale vrouwen te ondersteunen. Er zijn voorzichtige aanwijzingen dat ze de diversiteit en de stofwisseling wat kunnen verbeteren, maar het bewijs is nog te dun voor concrete aanbevelingen. Welke specifieke probiotische stammen werken, bij welke klacht en in welke dosis, is nog onvoldoende onderzocht.