Waarom word je vaker ziek als je op dieet bent?
Een caloriearm dieet kan je weerstand verzwakken via tekorten aan mineralen zoals magnesium, verstoorde darmbacteriën en gedempte immuunreacties. Let bij een dieet op voldoende micronutriënten om dit risico te beperken.
Veel diëten leveren tijdelijk te weinig micronutriënten: vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen die je afweercellen nodig hebben om goed te werken. Magnesium is daarin een concreet voorbeeld. Zonder voldoende magnesium kunnen killer-T-cellen, de afweercellen die ziekteverwekkers direct aanvallen, een activerend eiwit op hun oppervlak niet goed gebruiken. Ze herkennen infecties daardoor minder snel en reageren trager. Dit is geen indirect effect: de koppeling is oorzakelijk aangetoond.
Een ander mechanisme loopt via je darmen. Iedere serieuze verandering in wat je eet, verstoort de samenstelling van je darmbacteriën. Zo'n verstoring gaat hand in hand met een lagere weerstand en slechtere stofwisseling. Je darmbacteriën trainen namelijk mede je afweersysteem; als die balans wegvalt, merk je dat.
Caloriebeperking verlaagt ook ontstekingsstoffen in je bloed, zoals CRP en bepaalde signaalmoleculen die de immuunrespons aansturen. Dat klinkt goed, maar hetzelfde systeem dat chronische laaggradige ontsteking afremt, regelt ook de actieve afweer tegen een nieuw virus of bacterie. Minder chronische ontsteking betekent dus niet automatisch een betere bescherming.
Periodiek vasten heeft gemengde effecten. Het kan de bloedsuikerregulatie verbeteren en bepaalde ontstekingsprocessen dempen, maar heeft tegelijk tijds- en weefselafhankelijke effecten op immuuncellen die niet eenduidig positief zijn. Of je meer of minder ziek wordt, hangt af van het type vasten, hoe lang je het volhoudt, en wat je in die periodes eet.
Sommige dieetvormen, zoals het mediterrane dieet en bepaalde vormen van caloriebeperking, lijken de darmbarrière te versterken en het deel van je afweer te verbeteren dat leert van eerdere infecties. Maar dit bewijs is nog voorlopig, grotendeels afkomstig uit reviewstudies, en nog niet sterk genoeg voor harde aanbevelingen.
Gebaseerd op vier primaire bronnen (PMID 38719726, 35219904, 35051368, 41425546, 30923193), waarvan een deel reviewstudies. Het oorzakelijke verband bij magnesium en T-celfunctie is het sterkst onderbouwd. De overige verbanden zijn waarschijnlijk oorzakelijk maar niet definitief.
Waarom worden ouderen sneller ernstig ziek van een infectie?
Ouder worden verzwakt het afweersysteem op meerdere manieren tegelijk, wat infecties gevaarlijker maakt. Houd vaccins up-to-date en bespreek voedingstekorten met je arts, want die versterken de kwetsbaarheid extra.
Kan ik door te weinig slaap sneller ziek worden van infecties?
Te weinig slaap maakt je immuunsysteem aantoonbaar kwetsbaarder, ook voor infecties en vaccinaties. Zorg voor voldoende nachtrust, al zijn de exacte aantallen en drempelwaarden nog niet precies bekend.
Wat doet overgewicht met je ontstekingsniveau?
Overgewicht verhoogt structureel je ontstekingsniveau via meerdere biologische wegen. Beweging, en dan met name krachttraining, is een concreet middel om dat effect deels terug te draaien.
Kan te veel suiker je immuunsysteem verzwakken?
Chronisch hoge bloedsuikers, zoals bij diabetes of ernstig overgewicht, verzwakken de afweer aantoonbaar. Voor gezonde mensen zonder deze aandoeningen is het effect van gewone suikerconsumptie op het immuunsysteem nog niet aangetoond.
Waarom krijg je na een infectie soms maandenlang klachten?
Na een infectie kunnen meerdere biologische processen tegelijk blijven sudderen, maar welk mechanisme bij jou de hoofdrol speelt is nog niet te voorspellen of gericht te behandelen.
Waarom zijn ouderen vatbaarder voor griep?
Ouderen zijn vatbaarder voor griep door een combinatie van een verouderd immuunsysteem, chronische ziekten en laaggradige achtergrondontsteking. Vraag bij je arts of apotheker of je als 65-plusser een hoog-dosis griepvaccin kunt krijgen, want dat biedt betere bescherming dan de standaardvariant.