Waarom word je vaker ziek als je op dieet bent?

Veel diëten leveren tijdelijk te weinig micronutriënten: vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen die je afweercellen nodig hebben om goed te werken. Magnesium is daarin een concreet voorbeeld. Zonder voldoende magnesium kunnen killer-T-cellen, de afweercellen die ziekteverwekkers direct aanvallen, een activerend eiwit op hun oppervlak niet goed gebruiken. Ze herkennen infecties daardoor minder snel en reageren trager. Dit is geen indirect effect: de koppeling is oorzakelijk aangetoond.

Een ander mechanisme loopt via je darmen. Iedere serieuze verandering in wat je eet, verstoort de samenstelling van je darmbacteriën. Zo'n verstoring gaat hand in hand met een lagere weerstand en slechtere stofwisseling. Je darmbacteriën trainen namelijk mede je afweersysteem; als die balans wegvalt, merk je dat.

Caloriebeperking verlaagt ook ontstekingsstoffen in je bloed, zoals CRP en bepaalde signaalmoleculen die de immuunrespons aansturen. Dat klinkt goed, maar hetzelfde systeem dat chronische laaggradige ontsteking afremt, regelt ook de actieve afweer tegen een nieuw virus of bacterie. Minder chronische ontsteking betekent dus niet automatisch een betere bescherming.

Periodiek vasten heeft gemengde effecten. Het kan de bloedsuikerregulatie verbeteren en bepaalde ontstekingsprocessen dempen, maar heeft tegelijk tijds- en weefselafhankelijke effecten op immuuncellen die niet eenduidig positief zijn. Of je meer of minder ziek wordt, hangt af van het type vasten, hoe lang je het volhoudt, en wat je in die periodes eet.

Sommige dieetvormen, zoals het mediterrane dieet en bepaalde vormen van caloriebeperking, lijken de darmbarrière te versterken en het deel van je afweer te verbeteren dat leert van eerdere infecties. Maar dit bewijs is nog voorlopig, grotendeels afkomstig uit reviewstudies, en nog niet sterk genoeg voor harde aanbevelingen.