Waarom krijg je na een infectie soms maandenlang klachten?
Post-infectieuze klachten ontstaan waarschijnlijk door een samenspel van energietekort in cellen, schade aan het zenuwstelsel en een ontregeld immuunsysteem, maar de precieze oorzaak verschilt per persoon en is nog niet volledig opgehelderd. Als je maanden na een infectie klachten houdt, is het zinvol die serieus te nemen en met je arts te bespreken.
Aanhoudende klachten na een infectie zijn geen uitzondering. Ongeveer 10% van de mensen die COVID-19 doormaken, houdt maanden later nog last van vermoeidheid, kortademigheid, hersenmist of slaapproblemen. En dat patroon is niet uniek voor corona: na dengue-koorts, de darmparasiet Giardia en andere infecties zien onderzoekers hetzelfde verschijnsel.
Een van de meest gevonden afwijkingen is dat de kleine energiefabriekjes in cellen, de mitochondriën, na een infectie minder goed werken. Daardoor schiet de energieproductie tekort, raken afweer en bloedvaten ontregeld, en stapelt oxidatieve stress zich op. Dat verklaart waarom je je uitgeput kunt voelen na de minste inspanning. Of dit de directe oorzaak is, of eerder een bijkomend gevolg, is nog niet definitief vastgesteld.
Het autonome zenuwstelsel, dat allerlei onbewuste lichaamsfuncties zoals hartslag en bloeddruk regelt, raakt bij een deel van de patiënten beschadigd. Bij een grote groep long COVID- en ME/CVS-patiënten bleek de bloedstroom naar de hersenen bij opstaan duidelijk verminderd, en had meer dan de helft schade aan dunne zenuwvezels. Dat levert klachten op zoals duizeligheid, hartkloppingen en de beruchte 'hersenmist'.
Tegelijkertijd kan een infectie het immuunsysteem langdurig herprogrammeren. Immuuncellen reageren daarna overdreven sterk op nieuwe prikkels, wat chronische ontsteking in stand houdt. Ook de darmflora speelt mogelijk een rol: verstoringen in de samenstelling van darmbacteriën kunnen de darmwand doorlaatbaar maken, bacteriële deeltjes in het bloed laten lekken en zo het immuunsysteem continu activeren. Via de verbinding tussen darmen en hersenen kan dit ook cognitieve klachten verergeren. Dit mechanisme is biologisch aannemelijk maar nog niet definitief bewezen.
Bij klachten na een bacteriële infectie, zoals post-Lyme syndroom, is er geen bewijs dat sluimerende bacteriën de boosdoener zijn. Extra antibioticakuren helpen dan niet. De echte oorzaak blijft daar nog onduidelijk. Vrouwen lijken bij meerdere infectieziekten een hoger risico te lopen op langdurige klachten dan mannen.
De claims zijn gebaseerd op observationele studies, mechanistische hypothesen en enkele grotere patiëntcohorten (o.a. 143 long COVID- en 170 ME/CVS-patiënten, en 1470 dengue-patiënten). Directe causaliteit is voor de meeste mechanismen nog niet bewezen. Er zijn geen grote gerandomiseerde trials beschikbaar over de oorzaken van post-infectieuze syndromen.