Waarom krijg je na een infectie soms maandenlang klachten?
Na een infectie kunnen meerdere biologische processen tegelijk blijven sudderen, maar welk mechanisme bij jou de hoofdrol speelt is nog niet te voorspellen of gericht te behandelen.
Langdurige klachten na een infectie zijn al langer bekend, maar de oorzaak verschilt per infectie en per persoon. Na COVID-19 zijn de biologische veranderingen het uitgebreikst onderzocht. Bij mensen met long COVID zijn meetbaar andere verhoudingen van afweercellen gevonden, sterkere antilichaamreacties tegen SARS-CoV-2 én tegen het Epstein-Barr-virus, en opvallend lage waarden van cortisol, het hormoon dat onder andere ontstekingen afremt. Dit zijn echte biologische afwijkingen, niet alleen subjectieve klachten.
Meerdere mechanismen spelen waarschijnlijk tegelijk een rol. Denk aan virusresten die ergens in het lichaam achterblijven, sluimerende virussen die opnieuw actief worden, microscopisch kleine bloedstolsels in kleine bloedvaatjes, een verstoorde darmflora en stoornissen in het zenuwstelsel. Welk mechanisme bij welke patiënt de hoofdrol speelt, is nog niet duidelijk. Patiënten met long COVID en mensen met ME/CVS (myalgische encefalomyelitis/chronisch vermoeidheidssyndroom, een ernstige chronische vermoeidheidsziekte) vertonen sterk vergelijkbare stoornissen: bij bijna negen op de tien zit de bloeddoorstroming naar de hersenen te laag bij rechtop staan, en beschadiging van kleine zenuwvezels in de huid is bij beiden vastgesteld. Dit suggereert dat beide aandoeningen een gedeeld biologisch spoor volgen.
Langdurige klachten na een infectie zijn niet exclusief voor COVID-19. Na Giardia (een darmparasiet), Lyme-ziekte, sepsis en andere ernstige infecties kan een vergelijkbaar patroon van vermoeidheid, hersenmist en gewrichtspijn ontstaan. Bij Lyme-ziekte speelt ook genetische aanleg een rol: mensen met een bepaalde erfelijke variant in een immuunsensor-gen reageren overdreven heftig en houden gewrichtsontsteking ook nadat de bacterie verdwenen is. Na ernstige infecties kunnen er bovendien blijvende veranderingen in de afweer achterblijven: de weerstand blijft langdurig onderdrukt, wat een hogere vatbaarheid voor volgende infecties verklaart. Dit is vastgesteld in cel- en dieronderzoek; grote klinische studies bij mensen ontbreken nog.
Vrouwen lopen vaker risico op post-infectieuze klachten dan mannen. Psychologisch trauma na een doorgemaakte ziekte kan de klachten verergeren of onderhouden, al is dat geen volledige verklaring. Er is vooralsnog geen behandeling die het onderliggende probleem aanpakt; de meeste inzichten komen uit observationeel onderzoek en de exacte mechanismen zijn nog in onderzoek.
Gebaseerd op reviews en observationele studies. Geen gerandomiseerde trials of meta-analyses beschikbaar in deze bronnenset. Causaliteit is bij de meeste mechanismen nog niet bewezen.
Waarom worden ouderen sneller ernstig ziek van een infectie?
Ouder worden verzwakt het afweersysteem op meerdere manieren tegelijk, wat infecties gevaarlijker maakt. Houd vaccins up-to-date en bespreek voedingstekorten met je arts, want die versterken de kwetsbaarheid extra.
Kan ik door te weinig slaap sneller ziek worden van infecties?
Te weinig slaap maakt je immuunsysteem aantoonbaar kwetsbaarder, ook voor infecties en vaccinaties. Zorg voor voldoende nachtrust, al zijn de exacte aantallen en drempelwaarden nog niet precies bekend.
Wat doet chronisch slaaptekort op de lange termijn met je ontsteking?
Chronisch slaaptekort verhoogt aantoonbaar de ontstekingsmarkers in je bloed en wordt gelinkt aan ziekten als hart- en vaatziekten en dementie; voldoende slaap is daarmee een van de meest concrete dingen die je zelf kunt doen om chronische ontsteking te beperken.
Kan een doorgemaakte coronainfectie je immuunsysteem langdurig verzwakken?
Een doorgemaakte coronainfectie kan het immuunsysteem tijdelijk en bij Long COVID mogelijk langdurig ontregelen. Heb je na je infectie aanhoudende klachten, dan is het zinvol dit met je arts te bespreken, ook met het oog op revalidatie.
Waarom word je vaker ziek als je op dieet bent?
Een caloriearm dieet kan je weerstand verzwakken via tekorten aan mineralen zoals magnesium, verstoorde darmbacteriën en gedempte immuunreacties. Let bij een dieet op voldoende micronutriënten om dit risico te beperken.
Wat zijn de symptomen van een verzwakt immuunsysteem?
De meest duidelijke signalen van een verzwakt immuunsysteem zijn terugkerende of ongewoon ernstige infecties, maar ook huidproblemen, auto-immuunklachten en een verhoogd kankerrisico kunnen erbij horen. Herken je dit patroon bij jezelf of je kind, bespreek het dan met je arts.