Kun je beginnende vergeetachtigheid nog terugdraaien met je leefstijl?
Leefstijl kan beginnende vergeetachtigheid waarschijnlijk afremmen en soms gedeeltelijk verbeteren, maar volledig terugdraaien is niet aangetoond. De meeste onderbouwing heeft een combinatie van bewegen, gezond eten en cognitief actief blijven.
Bijna de helft van de mensen met lichtere, meetbare vergeetachtigheid keert vanzelf terug naar normaal. Twee grote onderzoeken bij mensen, met 744 en 769 deelnemers, zagen dit bij een derde tot bijna de helft van hen. Wie op meerdere gebieden actief bleef, maakte meer kans op herstel. Maar je kunt hier niet uit concluderen dat leefstijl de enige verklaring is.
De sterkste aanwijzing dat leefstijl echt helpt, komt uit een studie bij 1260 mensen met een verhoogd dementierisico. Wie twee jaar lang gezonder at, meer bewoog, cognitief trainde en bloeddruk en cholesterol bijhield, scoorde meetbaar beter op geheugen- en denktests dan de groep die dat niet deed. Het verschil was klein maar aantoonbaar. Zeven procent van de deelnemers had last van spierpijn of andere klachten door de intensieve beweging.
Volledig terugdraaien is niet realistisch, maar vertraging van achteruitgang gecombineerd met een lichte verbetering wel. Cognitieve training en psychologische begeleiding helpen ook, al zijn de effecten klein. Beweging, gezond eten zoals een mediterraan voedingspatroon (groenten, fruit, olijfolie, vis, weinig rood vlees) en mentale activiteit hebben samen de meeste onderbouwing. Losse supplementen lieten wisselende en deels teleurstellende resultaten zien.
Vergeetachtigheid heeft lang niet altijd met dementie te maken. Alzheimer Nederland zet de mogelijke oorzaken op een rij: Wat zijn de oorzaken van vergeetachtigheid?.
Bewijs is gebaseerd op één grote gerandomiseerde gecontroleerde studie (FINGER, n=1260), één meta-analyse van 18 gerandomiseerde studies, twee observationele cohortstudies (n=744 en n=769), en meerdere reviewartikelen. Een gepubliceerd studieprotocol (PROMED-EX, n=105 gepland) heeft nog geen resultaten.
Kun je dementie voorkomen met je leefstijl?
Leefstijl beïnvloedt je dementierisico wel degelijk: een derde van alle gevallen hangt samen met aanpasbare factoren zoals bewegen, bloeddruk en roken. Zeker als je al een verhoogd risico hebt, loont het om meerdere dingen tegelijk aan te pakken.
Welke leefstijlgewoonten beschermen je hersengezondheid op lange termijn?
Cognitieve activiteiten, een plantaardig voedingspatroon en regelmatige beweging, bij voorkeur gecombineerd, geven de beste onderbouwde bescherming voor je hersenen op lange termijn. Harde oorzaak-gevolgbewijzen ontbreken nog, maar de associaties zijn breed en consistent genoeg om ze serieus te nemen.
Wat kan ik concreet doen om dementie te voorkomen?
Bloeddruk beheersen, stoppen met roken, bewegen en gehoorverlies aanpakken zijn de stappen met de sterkste onderbouwing. Geen enkele maatregel geeft garantie, maar op meerdere van deze factoren tegelijk letten geeft je de beste kans.
Wat zijn de oorzaken van geheugenverlies?
Geheugenverlies heeft veel mogelijke oorzaken die sterk van elkaar verschillen. Als je plotseling geheugenproblemen krijgt, laat dat dan altijd door een arts beoordelen om een behandelbare oorzaak niet te missen.
Hoe train je je geheugen effectief?
Geheugen trainen kan, maar de slimste investering is regelmatig bewegen: dat heeft de sterkste en breedste onderbouwing voor cognitie en geheugen. Gerichte geheugentraining helpt, maar minder spectaculair dan vaak gedacht.
Helpen hersentrainingsspelletjes tegen achteruitgang?
Hersentrainingsspelletjes geven bij gezonde ouderen hooguit een tijdelijk en klein voordeel op testscores, maar dat effect verdwijnt na verloop van tijd. Wie er plezier in heeft, loopt er weinig risico mee, maar grote verwachtingen zijn niet op z'n plaats.