Wanneer moet ik me zorgen maken over geheugenproblemen?

Geheugenproblemen waarbij je dagelijks functioneren intact blijft, maar die je zelf of je omgeving duidelijk opvallen, kunnen een vroeg waarschuwingssignaal zijn. Dit heet een milde cognitieve stoornis. De diagnostische lat ligt bewust hoog: het gaat om merkbare achteruitgang ten opzichte van een jaar eerder, bevestigd door een arts, maar je kunt nog steeds zelfstandig functioneren. Niet iedereen met deze klachten krijgt dementie, maar het rechtvaardigt medische evaluatie.

Een teken dat veel mensen niet kennen: een achteruitgaand reukvermogen. Bij meer dan de helft van de 65-plussers neemt het reukvermogen af. Dit hangt samen met geheugenproblemen en cognitieve achteruitgang, en kan een vroeg signaal zijn van Alzheimer of Parkinson. Als je merkt dat geuren zwakker worden én je geheugen ook tegenvalt, is dat een combinatie die je met je arts kunt bespreken.

Plotselinge geheugenproblemen verdienen altijd onmiddellijke aandacht. Bij een klein aantal mensen met een ernstige COVID-19-infectie is een auto-immuunaandoening van de hersenen beschreven, waarbij het afweersysteem het eigen brein aanvalt. Dit uit zich in acute verwardheid, geheugenverlies en psychiatrische klachten. In de beschreven gevallen verbeterden patiënten na behandeling. Conclusie: abrupte achteruitgang zonder duidelijke oorzaak is een reden om snel naar de huisarts te gaan.

Voor mensen met schizofrenie of niet-affectieve psychose geldt een aanvullend signaal: verslechterende aandacht en geheugen kunnen een nieuwe psychotische episode aankondigen. Dit geldt niet voor de algemene bevolking, maar is wel relevant als je of iemand in jouw omgeving die diagnose heeft. Tot slot: ook als je al een TIA (mini-beroerte) hebt gehad, hoef je op basis van de beschikbare gegevens niet automatisch op dementie te rekenen. Uit een grote langetermijnstudie bleek dat TIA-patiënten over twintig jaar niet significant vaker dementie kregen, mede doordat ze nadien vaker medicijnen namen en stopten met roken.