Helpen hersentrainingsspelletjes tegen achteruitgang?
Cognitieve training heeft een aantoonbaar, zij het bescheiden voordeel bij mensen met Alzheimer of lichte dementie, maar werkt niet bij iedereen en bij progressieve MS is zelfs geen effect gevonden. Heb je zelf of een naaste al geheugenproblemen, dan loont het om dit met een specialist te bespreken.
Cognitieve training helpt mensen met al bestaande geheugenproblemen matig, maar voor gezonde mensen die achteruitgang willen voorkomen zeggen deze studies niets. Bij Alzheimer en milde cognitieve stoornissen (MCI) lieten meta-analyses een middelgroot positief effect zien op algemene denkvaardigheid, met het duidelijkste effect bij mensen met Alzheimer. Die verbetering bleef ook bij follow-up zichtbaar.
Bij lichte dementie werkt cognitieve training het duidelijkst. Hoe ernstiger de dementie, hoe minder zeker het voordeel. Cognitieve revalidatie, waarbij mensen leren omgaan met dagelijkse beperkingen, vermindert ook de belasting van mantelzorgers. Dat zijn zinvolle praktische winsten, ook al zijn de cognitieve effecten niet spectaculair groot.
Of hersenstimulatie iets toevoegt aan cognitieve training is nog onduidelijk. Een goed opgezette gerandomiseerde studie vond geen voordeel van de combinatie op de hoofdmaat. Een zwak positief signaal op werkgeheugen verdween zodra de strengste analysemethode werd gebruikt. Dit is een rem op al te optimistische claims over 'versterkte' trainingsprotocollen.
Dat is een helder negatief resultaat. Bij de ziekte van Parkinson zijn er voorlopige aanwijzingen, maar het is nog niet aangetoond dat training de overgang naar dementie vertraagt.
Gebaseerd op twee meta-analyses/systematische reviews (PMID 38937842, 39485657), één grote internationale RCT (PMID 36931302/32949546), één dubbelblinde placebogecontroleerde RCT (PMID 38212815), een overzicht over Parkinson (PMID 28257128) en een consensusartikel over Alzheimer-behandeling (PMID 40442885). Alle studies betreffen mensen met bestaande cognitieve klachten of ziekten, niet gezonde ouderen.
Beschermt regelmatig sauna nemen je hersenen tegen achteruitgang?
Mensen die vier tot zeven keer per week saunabaden, kregen in langlopend onderzoek aanzienlijk minder vaak dementie dan mensen die één keer per week gingen, maar of sauna de oorzaak is weten we niet. Als je al regelmatig beweegt en een gezonde leefstijl hebt, is vaker saunabaden een laagdrempelige aanvulling met een aannemelijk biologisch verhaal.
Beschermt olijfolie je hersenen tegen achteruitgang?
Extra vierge olijfolie als onderdeel van het Mediterraan dieet is in meerdere studies in verband gebracht met minder cognitieve achteruitgang, maar of olijfolie op zichzelf de beschermende factor is, is nog niet bewezen. Wie zijn hersengezondheid wil ondersteunen, doet er goed aan het hele dieetpatroon te volgen, niet alleen de olijfolie.
Helpt sporten echt tegen somberheid en angst?
Ja, bewegen werkt echt: bij milde tot matige depressie even goed als medicatie, bij angststoornissen iets minder sterk maar nog altijd duidelijk effectief, en goed te combineren met andere behandelingen.
Krimpen je hersenen echt naarmate je ouder wordt?
Je hersenen krimpen inderdaad met het ouder worden, met name in gebieden voor geheugen en planning. Hoge bloeddruk versnelt dat proces, terwijl bewegen en cognitieve inspanning de compenserende activiteit van je hersenen versterken.
Beschadigt jarenlang te weinig slapen je hersenen?
Jarenlang te weinig slapen beschadigt de hersenen via meerdere routes tegelijk, en een deel van die schade lijkt moeilijk of niet terug te draaien. Zorg dus dat je structureel genoeg slaapt, en laat slaapapneu behandelen als je daar klachten van hebt.
Welke leefstijlgewoonten beschermen je hersengezondheid op lange termijn?
Cognitieve activiteiten, een plantaardig voedingspatroon en regelmatige beweging, bij voorkeur gecombineerd, geven de beste onderbouwde bescherming voor je hersenen op lange termijn. Harde oorzaak-gevolgbewijzen ontbreken nog, maar de associaties zijn breed en consistent genoeg om ze serieus te nemen.