Krijg ik eerder dementie als ik slecht hoor?

Slecht horen hangt samen met een bescheiden maar reëel verhoogd dementierisico. Laat gehoorverlies tijdig onderzoeken en behandelen, maar reken niet automatisch op directe bescherming tegen dementie door een hoortoestel.

Slecht horen vergroot je kans op dementie, maar niet dramatisch. Grote cohortstudies en meta-analyses vinden consistent een hazard ratio tussen 1,07 en 1,28: een bescheiden maar herhaalbaar verhoogd risico. Een oudere studie suggereerde tot vijf keer zo hoog risico bij ernstig verlies, maar dat wordt door recentere, grotere studies niet bevestigd.¹^,2^,3

Hoe ernstiger het gehoorverlies, hoe hoger het geschatte risico. Maar de meerderheid van de slechthorenden krijgt geen dementie. Het verband is een associatie, geen bewezen oorzaak. Andere factoren die zowel je gehoor als je hersenen aantasten, kunnen een deel van de samenhang verklaren.³^,1

Op bevolkingsniveau is gehoorverlies op middelbare leeftijd een van de grotere aanpasbare risicofactoren voor dementie. Schattingen schrijven het zo'n 9% van alle dementiegevallen wereldwijd toe. Het verhoogde risico begint al vóór je 65e, waardoor vroeg ingrijpen in theorie zinvol is.⁴^,5

Of een hoortoestel dementie ook écht voorkomt, is nog onduidelijk. Observationeel onderzoek suggereert dat hoortoestelgebruikers minder risico lopen dan slechthorenden zonder toestel. Maar in de grootste gerandomiseerde studie tot nu toe, de ACHIEVE-studie met 977 deelnemers, verminderde een hoortoestelinterventie de cognitieve achteruitgang over drie jaar niet in de totale groep. Alleen ouderen met al meer risicofactoren leken enig voordeel te hebben. Een hoortoestel is dus geen bewezen middel om dementie breed te voorkomen.¹^,6

Waarom het verband er is, weten we nog niet zeker. Mogelijk moeten de hersenen harder werken om geluiden te verwerken, of nemen zintuiglijke prikkels af. Ook gaat gehoorverlies vaker samen met sociale isolatie en depressie, die zelf ook het dementierisico verhogen. Dat maakt het lastig te bepalen wat directe oorzaak is en wat gevolg.⁴^,7

Onderbouwing

7 studies · 1 meta-analyses · ≈ 357.668 deelnemers

De claims zijn gebaseerd op meerdere grote prospectieve cohortstudies (waaronder UK Biobank, n=356.052), een meta-analyse van prospectieve studies en één gerandomiseerde studie (ACHIEVE, n=977). Het bewijs voor de associatie is sterk; het bewijs voor oorzakelijkheid en voor het effect van hoortoestellen is matig.