Verhoogt gehoorverlies je kans op dementie, en helpt een hoortoestel?

Gehoorverlies hangt consistent samen met een hogere kans op dementie. In een grote cohortstudie van meer dan 573.000 mensen was het risico bij gehoorverlies iets hoger dan bij mensen met normaal gehoor (hazard ratio 1,07). Een meta-analyse van 36 studies met ruim 20.000 deelnemers vond een odds ratio van 1,28 voor dementie. Het verband is bescheiden maar robuust. Epidemiologische modellen schatten dat gehoorverlies op middelbare leeftijd wereldwijd verantwoordelijk is voor ongeveer 9% van alle dementiegevallen, wat het een van de grotere aanpasbare risicofactoren maakt.

Hoe ernstiger het gehoorverlies, hoe groter het risico. Per 10 decibel extra gehoorverlies stijgt het risico met een factor 1,27. Bij ernstig gehoorverlies liggen de schattingen nog hoger, maar die getallen komen uit kleine studies en zijn dus onzeker. Gehoorbeperking bleek ook een risicofactor voor dementie die al vóór het 65e levensjaar optreedt, dus het verband beperkt zich niet tot hoogbejaarden.

Hoe gehoorverlies precies bijdraagt aan dementie is nog onbekend. Onderzoekers noemen meerdere mogelijkheden: gemeenschappelijke hersenpathologie, overbelasting van de hersenen bij het verstaan van spraak, en een informatiearme omgeving die de hersenen minder prikkelt. Welk mechanisme het zwaarst weegt, bepaalt ook hoe groot het voordeel van een hoortoestel werkelijk kan zijn.

Voor het hoortoestel zijn de bevindingen gemengd. In een grote Deense cohortstudie hadden mensen met gehoorverlies die een hoortoestel droegen een duidelijk lager risico dan mensen die dat niet deden (hazard ratio 1,06 versus 1,20). Maar het enige grote gerandomiseerde experiment tot nu toe, met 977 deelnemers van 70 tot 84 jaar, vond géén significant verschil in cognitieve achteruitgang over drie jaar in de totale groep. Alleen bij ouderen met al meer risicofactoren voor dementie was er een aanwijzing voor een gunstig effect. Een hoortoestel is daarmee geen bewezen middel om dementie te voorkomen, al zijn er wel aanwijzingen dat het kan helpen bij mensen met een hoger risico.

Los van dementie zijn er ook andere redenen om gehoorverlies aan te pakken. Het hangt samen met sociale isolatie, depressie op latere leeftijd, vallen en een algemeen verminderde weerbaarheid. Heb je last van gehoorverlies, dan is het zeker de moeite waard om dat te laten beoordelen, ook als het dementievoordeel van een hoortoestel nog niet vaststaat.