Verhoogt gehoorverlies je kans op dementie, en helpt een hoortoestel?
Gehoorverlies verhoogt de kans op dementie aantoonbaar, en een hoortoestel lijkt te helpen, maar bewezen bescherming voor iedereen is het nog niet. Laat gehoorverlies in elk geval beoordelen, al was het maar vanwege de andere gezondheidsrisico's die ermee samenhangen.
Gehoorverlies verhoogt je kans op dementie, dat is duidelijk. Een analyse van meer dan 573.000 mensen laat zien dat het risico bij gehoorverlies meetbaar hoger ligt dan bij normaal gehoor. Uit 36 studies met ruim 20.000 deelnemers komt hetzelfde beeld naar voren. Schattingen wijzen erop dat gehoorverlies op middelbare leeftijd wereldwijd verantwoordelijk is voor zo'n 9% van alle dementiegevallen, wat het een van de grotere beïnvloedbare risicofactoren maakt.
Hoe erger het gehoorverlies, hoe groter het risico. Per 10 decibel extra gehoorverlies stijgt dat risico met een factor 1,27. Bij ernstig gehoorverlies liggen de schattingen nog hoger, maar die getallen komen uit kleine studies en zijn dus onzeker. Het verband geldt ook voor mensen die al vóór hun 65e dementie krijgen.
Of een hoortoestel dementie helpt voorkomen, is nog niet zeker. Mensen met gehoorverlies die een hoortoestel dragen lijken een lager risico te hebben dan mensen zonder, maar dat komt uit onderzoek waarbij je niet kunt uitsluiten dat andere factoren meespelen. Het enige grote experiment tot nu toe, met 977 deelnemers van 70 tot 84 jaar, vond over drie jaar geen duidelijk verschil in cognitieve achteruitgang. Alleen bij mensen met al meer risicofactoren voor dementie was er een aanwijzing voor een gunstig effect.
Los van dementie zijn er genoeg andere redenen om gehoorverlies aan te pakken. Het hangt samen met sociale isolatie, depressie en vallen. Heb je last van gehoorverlies, laat het dan beoordelen, ook al is het nog niet zeker of een hoortoestel dementie helpt voorkomen.
Gebaseerd op meerdere grote cohortstudies en een meta-analyse van 36 studies (samen tienduizenden deelnemers), plus één gerandomiseerde studie (ACHIEVE, n=977). Het oorzakelijk verband is nog niet bewezen; onderzoek dat alleen samenhang meet, domineert. Dat het omgekeerd zit (beginnende dementie leidt tot gemist gehoorverlies) is niet volledig uit te sluiten.
Krijg ik eerder dementie als ik slecht hoor?
Slechthorendheid hangt duidelijk samen met een hoger risico op dementie, en het verband is waarschijnlijk niet toevallig. Je gehoor laten testen en bij verlies een hoorapparaat overwegen is daarom een concrete en zinvolle stap.
Is er een verband tussen depressie en een hoger risico op dementie?
Depressie hangt sterk samen met een hoger risico op dementie, al is het niet zeker of depressie dementie veroorzaakt of soms een vroeg teken ervan is. Behandeling van depressie lijkt het risico te verlagen, dus als jij of iemand in je omgeving last heeft van depressieve klachten, is het de moeite waard die serieus te nemen en te bespreken met een arts.
Verhoogt een tekort aan lithium het risico op dementie?
Onderzoek laat zien dat lithiumgebruik samenhangt met minder dementie, en bij vroege geheugenklachten zijn er eerste aanwijzingen dat het cognitieve achteruitgang vertraagt. Of dat ook geldt bij gevorderde dementie is nog onduidelijk.
Verhoogt diabetes type 2 je kans op dementie?
Diabetes type 2 vergroot de kans op dementie aanzienlijk, en hoe jonger je de diagnose krijgt, hoe groter dat risico. Goede bloedsuikerbehandeling en de keuze van medicatie lijken relevant; bespreek dit met je arts als je diabetes hebt.
Krijg ik eerder dementie van slecht slapen?
Slecht slapen vergroot waarschijnlijk je risico op dementie, maar gewone slapeloosheid maakt dementie niet onvermijdelijk. Eén uitzondering: als je je dromen letterlijk uitagiert in je slaap, bespreek dat dan met een arts.