Immuuncellen sturen T-cellen het verouderende brein in
Het brein heeft zijn eigen immuunsysteem, afgesloten van de rest van het lichaam. Toch dringen bepaalde immuuncellen van buiten naar binnen. Nieuw onderzoek toont hoe dat werkt, en waarom het neurodegeneratie versnelt.
De bloed-hersenbarrière houdt de meeste afweercellen buiten de hersenen. Maar een kleine groep cellen, de zogenoemde T-cellen (witte bloedcellen die infecties bestrijden), weet die grens te passeren. Met het ouder worden lekt de barrière meer, waardoor er meer T-cellen binnenkomen. Dat lijkt een probleem te zijn bij ziekten als Alzheimer.
Onderzoekers ontdekten nu welke poortwachter dit proces aanstuurt. Speciale presentatiecellen in het lichaam, dendritische cellen genaamd, activeren T-cellen buiten het brein. Ze tonen de T-cellen als het ware een ‘doelwit’, waarna die T-cellen naar de hersenen migreren en daar schade aanrichten. De onderzoekers werkten met muizen die een verhoogde aanmaak hebben van het tau-eiwit, dat samenklontert bij Alzheimer.
Dendritische cellen verwijderen vermindert hersenschade
Door dendritische cellen genetisch uit te schakelen in deze muizen, namen ook de schadelijke effecten van T-cellen in de hersenen sterk af. De tau-gerelateerde neurodegeneratie, de aantasting van zenuwcellen door samenklonterend tau-eiwit, verminderde merkbaar. Dat suggereert dat dendritische cellen een schakel zijn die je in principe kunt onderbreken.
De studie geeft ook inzicht in een bredere vraag: hoe beïnvloeden het immuunsysteem van het lichaam en dat van de hersenen elkaar bij veroudering? Ontstekingsactiviteit in de hersenen (neuroinflammatie) groeit met de leeftijd, en een deel van die activiteit lijkt gedreven te worden door signalen van buiten de hersenen. De onderzoekers richten zich op zogenoemde CD8+ T-cellen, een type T-cel dat cellen kan doden die het als bedreigd of beschadigd herkent.
Nog geen klinische vertaling
Dit is een dierstudie, en de vertaling naar mensen vereist verder onderzoek. Het uitschakelen van dendritische cellen is geen realistische therapie, want die cellen zijn onmisbaar voor de algehele afweer. Maar het identificeren van de specifieke stap waarbij dendritische cellen T-cellen activeren voor hersenmigratie biedt een preciezer aangrijpingspunt voor toekomstig onderzoek naar immunotherapie bij neurodegeneratieve ziekten.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- dendritische cel antigeen-presentatie hersenen
- tau-neurodegeneratie T-cellen
- neuroinflammatie immuunactivatie