Hoe verbetert creatine de stemming en het welzijn?

Lagere creatinespiegels in specifieke hersengebieden zijn meetbaar geassocieerd met ernstigere depressieve klachten. Bij 84 jonge volwassenen hing een lager creatinegehalte in de mediale prefrontale hersenschors samen met meer depressieve symptomen én minder grijs-stofvolume in een nabijgelegen hersengebied¹. Een meta-analyse van hersenscanstudies bij jongeren met depressie vond eveneens verlaagde creatinespiegels in de anterieure cingulate cortex, een regio die betrokken is bij emotieregulatie, met een gestandaardiseerd gemiddeld verschil van -0,50 ten opzichte van gezonde leeftijdsgenoten². Dit zijn associaties: ze laten zien dat creatine en stemming samenhangen in het brein, maar bewijzen niet dat suppletie dit omkeert.

De theoretische onderbouwing voor creatine bij depressie is biologisch plausibel. Bewijs uit hersenscanstudies, genetisch onderzoek, bevolkingsstudies en dierproeven wijst erop dat verstoringen in de energiehuishouding van de hersenen een rol spelen bij het ontstaan en voortduren van depressie. Creatine is een sleutelmolecuul in die energiehuishouding, en vroege klinische studies geven aan dat suppletie enige antidepressieve werking kan hebben³. Het onderzoek staat hier nog vroeg, en grote gerandomiseerde studies ontbreken.

Bij vrouwen laten vroege klinische studies aanwijzingen zien dat creatinesuppletie stemming kan verbeteren en depressieve klachten kan verminderen^4,3. De kwaliteit en omvang van die studies variëren sterk, en hoe groot het effect precies is, staat nog niet goed vast. Dit zijn dus eerste positieve signalen, geen definitief bewijs.

Als zelfstandige behandeling voor depressie wordt creatine echter uitdrukkelijk niet aanbevolen. De internationale richtlijnen van zowel de WFSBP als CANMAT, gebaseerd op meta-analyses en meerdere gerandomiseerde gecontroleerde studies, geven creatine als monotherapie de kwalificatie 'niet aanbevolen'⁵. Een duidelijk klinisch voordeel als enige behandeling is niet aangetoond.

Bij bipolaire stoornis is het beeld nog onduidelijker. Studies laten wisselende en overwegend niet-significante resultaten zien, en er is onvoldoende bewijs om een aanbeveling voor of tegen te doen^6,5. Wie kampt met stemmingsproblemen, doet er goed aan creatine niet als vervanging van bewezen behandelingen te beschouwen, maar eventueel als aanvulling te bespreken met een arts, waarbij de beste aanwijzingen vooralsnog gelden voor vrouwen met depressieve klachten.