Beïnvloedt creatine de dopamineniveaus?
Bij gezonde mensen heeft creatine geen aantoonbaar effect op dopamine in het bloed; positieve signalen komen uitsluitend uit dieronderzoek. Wie creatine neemt voor cognitieve of neurologische voordelen, kan daar vooralsnog geen bewezen dopamine-effect bij verwachten.
Creatine heeft in een gerandomiseerde studie bij gezonde mensen geen meetbaar effect op de hoeveelheid dopamine in het bloed. In dit onderzoek kregen deelnemers vijf gram creatine vier keer per dag gedurende zeven dagen, waarna ze 24 uur wakker werden gehouden. Plasma-dopamine steeg wel in beide groepen, maar dat was het gevolg van het slaaptekort zelf, niet van het creatine. Creatine deed het niet beter dan placebo1.
In dieronderzoek ziet het beeld er anders uit. Bij muizen die werden blootgesteld aan een neurotoxine dat het dopaminesysteem beschadigt, beschermde creatine op een dosisafhankelijke manier tegen het verlies van dopamine in een hersengebied dat centraal staat bij de ziekte van Parkinson. Ook het verlies van dopamineproducerende zenuwcellen was minder groot in de creatinegroep2. Dit zijn uitsluitend bevindingen uit diermodellen en zijn niet vertaald naar aangetoonde effecten bij mensen.
De combinatie van creatine met co-enzym Q10 gaf in hetzelfde type dieronderzoek extra bescherming van het dopaminesysteem en remde ook de ophoping van een schadelijk eiwit dat kenmerkend is voor Parkinson. Of dit opteleffect bij mensen even sterk is, is onbekend2.
Voor de ziekte van Parkinson bij mensen is creatine in klinische studies onderzocht. Een kleinere fase II-studie liet een positief signaal zien op een maat voor ziekteernst, maar grote fase III-resultaten ontbraken op het moment van publicatie in 2011. Of creatine bij mensen daadwerkelijk invloed heeft op dopamineniveaus in de hersenen is op basis van de beschikbare studies niet te zeggen2.
Vier claims gebaseerd op twee unieke PMIDs: één gerandomiseerde humane studie (PMID 16416332) en één review/dieronderzoek voor Parkinson (PMID 21448659). De humane data zijn beperkt tot plasma-dopamine onder slaaptekort; er zijn geen humane studies die dopamine in de hersenen direct meten.