Kan je darmflora invloed hebben op je cholesterol?

Darmbacteriën zetten galzuren om, stoffen die de lever maakt van cholesterol. Via die omzetting sturen de bacteriën indirect bij hoe de lever cholesterol aanmaakt en afvoert. Verstoringen in dit systeem hangen samen met hogere cholesterolwaarden en een groter risico op hart- en vaatziekten.

Een sleutelrol speelt het enzym galzout-hydrolase, dat bepaalde darmbacteriën bezitten. Bacteriën met dit enzym verhinderen dat galzuren via de ontlasting verloren gaan. Minder verlies betekent dat de lever minder nieuw cholesterol hoeft om te zetten in galzuren, waardoor het bloedcholesterol stijgt. Aan de andere kant bestaan er ook bacteriën met een omgekeerd effect: in een grote observationele studie bij ruim 1.400 deelnemers bleken Oscillibacter-bacteriën samen te hangen met lagere cholesterolwaarden. In het lab bleek dat deze bacteriën cholesterol actief kunnen afbreken. Of dat ook direct het hartrisico verlaagt, is nog niet bewezen.

Voeding speelt een belangrijke tussenpersoon. Darmbacteriën fermenteren vezels tot korteketenvetzuren. Bij weinig vezelinname, zoals in een typisch westers dieet, verandert de darmflora op een manier die samenhangt met hogere LDL-cholesterol- en triglyceridenwaarden. Meer vezels eten kan dit gedeeltelijk omdraaien, al is het causale bewijs hiervoor nog niet volledig sluitend.

Er zijn ook supplementen die via de darmflora het cholesterol proberen te beïnvloeden. Berberine, een plantaardige stof van 500 mg per dag, past de darmflora aan en remt genen betrokken bij cholesterolabsorptie. Maar het bewijs bij mensen is nog beperkt en de veiligheid op de lange termijn is onvoldoende onderzocht. Pu-erh thee bevat een stof die bij muizen en in een kleine humane studie de darmflora aanpaste en zo de cholesterolwaarden verlaagde. Dit zijn interessante aanwijzingen, maar nog geen basis voor concrete aanbevelingen.