Wie zou zijn ApoB moeten laten meten?

ApoB (apolipoproteïne B) is een eiwit dat op élk LDL-deeltje zit. Door ApoB te meten, telt u het aantal schadelijke cholesteroldeeltjes rechtstreeks, terwijl het gebruikelijke LDL-cholesterol alleen het totale gewicht aan cholesterol in die deeltjes meet. Die twee zijn niet hetzelfde. Uit bevolkingsonderzoek blijkt dat bij een LDL-cholesterol van 100 mg/dL de bijbehorende ApoB-waarde varieert van 66 tot 99 mg/dL: een verschil van ruim 30 mg/dL voor mensen met ogenschijnlijk vergelijkbare cholesterolwaarden. Wie een hoog ApoB heeft bij een 'normaal' LDL-cholesterol, draagt meer deeltjes met zich mee en heeft daarmee een hoger risico dat nu onzichtbaar blijft.

Mensen met metabole risicofactoren hebben het meest te winnen bij een ApoB-meting. Bij overgewicht, diabetes of verhoogde triglyceriden wijkt ApoB vaker en sterker af van wat het LDL-cholesterol aangeeft. De huidige richtlijnen adviseren ApoB vooral te meten bij verhoogde triglyceriden, maar uit onderzoek blijkt dat zelfs metabolisch gezonde mensen zonder bekende risicofactoren een opvallend hoge ApoB kunnen hebben. Dat betekent dat de grens om ApoB te meten mogelijk te krap is getrokken.

Kinderen met familiaire hypercholesterolemie (een erfelijke aandoening waarbij het LDL-cholesterol vanaf de geboorte sterk verhoogd is) vormen een aparte groep waarbij ApoB extra nuttig is. In een studie onder kinderen met genetisch bevestigde familiaire hypercholesterolemie had ruim 34 procent een verhoogde verhouding van ApoB ten opzichte van ApoA (het beschermende eiwit op HDL). Deze verhouding werd, in combinatie met afwijkingen aan de vaatwand op echo, gebruikt als reden om eerder met statinebehandeling te starten.

Bij mensen die al statines gebruiken kan ApoB als extra meetpunt helpen te beoordelen of de behandeling adequaat is. Dit geldt in het bijzonder wanneer de triglyceriden aanhoudend verhoogd zijn, omdat in dat geval de kleine, dichte LDL-deeltjes een extra risico vormen dat het LDL-cholesterol onderschat. De ApoB-waarde laat dan zien of het werkelijke aantal schadelijke deeltjes voldoende is gedaald.

Vrouwen rond en na de menopauze vormen een groep die extra baat kan hebben bij een ApoB-meting. Na de menopauze stijgt het ApoB-niveau en neemt de variatie tussen vrouwen toe. Vóór de menopauze speelt leefstijl (zoals voeding) nog relatief veel mee in de ApoB-waarde; daarna verschuift dat. Dit maakt meten rond de overgang zinvol om te bepalen of het cardiovasculaire risico is veranderd.