Hoe verlaag je een te hoge ApoB?
Een te hoge ApoB is goed te behandelen, en er zijn meerdere bewezen middelen beschikbaar. Statines zijn de eerste keus; PCSK9-remmers bieden de sterkste verlaging als statines onvoldoende helpen of niet worden verdragen.
Statines zijn het startpunt bij een te hoge ApoB. Ze verlagen zowel LDL-cholesterol als ApoB krachtig en worden aanbevolen bij vrijwel iedereen die een verhoogd cardiovasculair risico heeft. Is het effect onvoldoende, dan is ezetimibe de volgende stap: het remt de opname van cholesterol in de darm en verlaagt ApoB aanvullend.
Wie statines niet verdraagt of een veel te hoge waarde heeft, heeft meer opties. PCSK9-remmers (de injecteerbare middelen alirocumab en evolocumab) verlagen ApoB het krachtigst van alle beschikbare middelen. Inclisiran werkt via hetzelfde aangrijpingspunt maar hoeft slechts twee keer per jaar toegediend te worden, wat de therapietrouw vergemakkelijkt. Het moet zijn effect op echte hart- en vaatuitkomsten nog bewijzen in grote studies. Bempedoïnezuur is een tabletoptie voor wie statines niet verdraagt: het verlaagt LDL en ApoB via een iets andere stap in het cholesterolmetabolisme.
Bij de zwaarste erfelijke vormen van hoge cholesterol, waarbij de bovenstaande middelen onvoldoende helpen, zijn er nog twee opties. Evinacumab (een ANGPTL3-remmer) verlaagt ApoB krachtig zonder de ernstige bijwerkingen van het oudere middel mipomersen. Mipomersen richt zich direct op ApoB-100, maar heeft forse bijwerkingen en wordt alleen in uitzonderingssituaties ingezet.
Leefstijl telt mee, maar minder dan je misschien hoopt. Dagelijks zo'n 3,5 gram haver beta-glucan (zoals in haverzemelen) verlaagt ApoB gemiddeld 0,03 g/l, een bescheiden maar meetbaar effect. Bewegen en gezonder eten verbeteren het lipoproteïnemetabolisme, vooral bij mensen met buikvet en insulineresistentie. Toch bleek uit één studie bij mensen na een bypassoperatie die al statines gebruikten dat een intensief jaar lang sporten en diëten de ApoB-waarde niet significant deed dalen. Leefstijl is waardevol, maar kan medicatie bij hoge ApoB zelden vervangen.
Tot slot: ApoB meet het totale aantal schadelijke vetdeeltjes in het bloed en geeft een nauwkeuriger beeld van het hartrisico dan LDL-cholesterol alleen. Dat geldt zowel voordat je begint met behandelen als terwijl je al medicijnen gebruikt. Het is dus verstandig om ApoB ook tijdens behandeling te volgen als maatstaf voor hoe ver je gekomen bent.
De aanbevelingen voor medicatie rusten op meerdere reviews en zijn gebaseerd op grote klinische studies met harde eindpunten (hartaanvallen, sterfte). De haverzemelen-bevinding komt uit een samenvatting van 58 gerandomiseerde studies. De leefstijldata bij patiënten na een bypassoperatie en bij mensen met metabool syndroom is beperkter en berust op kleine of niet-gerandomiseerde studies, zodat de onderzoekers zelf ook geen oorzaak-en-gevolgconclusies trekken. Voor inclisiran, bempedoïnezuur en evinacumab is het bewijs op LDL/ApoB-verlaging aanwezig, maar grote studies die ook hartaanvallen en sterfte als eindpunt meten, lopen nog of zijn er pas voor sommige middelen.
Wat is een gezonde ApoB-waarde?
Er is geen vaste 'gezonde' ApoB-waarde, maar onder de 82 mg/dL gaat het risico op een beroerte al meetbaar omlaag. ApoB beschermt je beter dan LDL alleen, maar bespreek je eigen streefwaarde met je arts, want die hangt af van je totale risicoprofiel en eventuele medicatie.
Wie zou zijn ApoB moeten laten meten?
ApoB meten is zinvol voor meer mensen dan richtlijnen nu suggereren: niet alleen bij verhoogde vetten in het bloed, maar ook bij overgewicht, diabetes, familiaire hypercholesterolemie, vrouwen na de overgang en mensen die al cholesterolverlagers gebruiken.
Wat zegt je ApoB-waarde over je risico op hart- en vaatziekten?
ApoB geeft een nauwkeuriger beeld van je hart- en vaatziekterisico dan het standaard LDL-cholesterol. Vraag je arts om ook ApoB (en eventueel Lp(a)) te meten, zeker als je twijfels hebt over je risicoprofiel.
Is ApoB belangrijker dan gewone cholesterol (LDL)?
ApoB voorspelt het risico op hart- en vaatziekten beter dan LDL-cholesterol. Bij diabetes of overgewicht kan een LDL-uitslag misleidend laag uitvallen, en dan geeft een ApoB-meting een betrouwbaarder beeld om met je arts te bespreken.
Hoe vroeg moet je beginnen met het verlagen van LDL-cholesterol?
Zo vroeg mogelijk beginnen loont: LDL-schade stapelt zich op vanaf de kindertijd, en elk jaar dat je LDL lager blijft telt mee. Heb je een erfelijk hoog cholesterol in de familie, bespreek dan met je arts of screening al op jonge leeftijd zinvol is.
Wat doet een koolhydraatarm dieet met je LDL-cholesterol?
Een koolhydraatarm dieet verhoogt bij de meeste mensen het LDL-cholesterol licht, en soms fors. Heb je al een verhoogd LDL of een hartvaatrisico, bespreek het dieet dan met je arts voordat je ermee start.