Hoe verlaag je een te hoge ApoB?

ApoB is een eiwit dat op vrijwel alle 'slechte' vetdeeltjes in het bloed zit, waaronder LDL. Hoe hoger de ApoB-concentratie, hoe meer van die deeltjes er circuleren. Een hoge verhouding van ApoB ten opzichte van het 'beschermende' eiwit ApoA1 hangt in een wereldwijde observationele studie van 32 landen samen met een bijna twee keer zo hoog risico op een herseninfarct (odds ratio 1,84). Dat is een associatie, geen bewijs dat verlaging van ApoB ook beroertes voorkomt, maar het illustreert waarom artsen dit getal serieus nemen.

De sterkste medicamenteuze onderbouwing hebben de zogeheten PCSK9-remmers. Alirocumab en inclisiran werken allebei door een leverenzym te remmen dat normaal LDL-receptoren afbreekt, waardoor de lever meer LDL en ApoB-bevattende deeltjes uit het bloed verwijdert. Inclisiran is een injectie die slechts twee keer per jaar wordt gegeven en verlaagt ApoB significant (consistent met een LDL-daling van circa 44%) bij mensen bij wie statines alleen niet voldoende helpen. Alirocumab verlaagde bij hartpatiënten na een acuut coronair syndroom niet alleen ApoB-deeltjes, maar ook de ontstekingsbevorderende eigenschappen ervan, en verminderde het risico op ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen. Beide middelen zijn voor geschikte patiënten goedgekeurde behandelingen en worden goed verdragen.

Via voeding is het bewijs voor haver het meest uitgewerkt. Een meta-analyse van 58 gerandomiseerde trials met bijna 4000 deelnemers laat zien dat circa 3,5 gram bètaglucaan per dag, wat overeenkomt met een grote kom havermout, ApoB gemiddeld met 0,03 g/l verlaagt. Dat is statistisch betrouwbaar maar absoluut bescheiden. Voor mensen met een licht verhoogde ApoB is dit een zinvolle voedingsstap, maar voor wie een flink verhoogde waarde heeft, is voeding alleen onvoldoende.

Muvalaplin is een experimenteel middel in pilletvorm dat primair werd ontwikkeld om lipoproteïne(a) te verlagen, maar in een fase 2-studie van 12 weken ook ApoB dosisafhankelijk verlaagde: van zo'n 9% bij de laagste dosis tot 16% bij de hoogste dosis. Het middel werd goed verdragen, maar of het hart- en vaatgebeurtenissen voorkomt is nog niet onderzocht. Het staat dus vroeg in het onderzoek en is geen beschikbare behandeloptie.