Wat is visceraal vet en waarom is het gevaarlijker dan onderhuids vet?

Visceraal vet is het vet dat zich ophoopt in de buikholte, rondom organen als de lever, alvleesklier en darmen. Het verschilt wezenlijk van onderhuids vet, dat direct onder de huid zit. Onderhuids vet werkt als een soort buffer: het slaat overtollige energie op een relatief veilige manier op. Visceraal vet doet dat niet, en zodra het in overmatige hoeveelheden aanwezig is, gedraagt het zich als een actief en schadelijk orgaan.

Het grootste probleem is de ligging van visceraal vet. Het grenst direct aan de poortader, de bloedvat die naar de lever loopt. Daardoor komen vetzuren en ontstekingsstoffen die visceraal vet produceert rechtstreeks in de lever terecht. Dit verstoort de stofwisseling in de lever, bevordert vetophoping daar, en zet de lever aan tot het aanmaken van meer schadelijke bloedvetten. Onderhuids vet heeft dit directe kanaal naar de lever niet.

Visceraal vet bevat bovendien meer afweercellen dan onderhuids vet, en het scheidt hogere hoeveelheden stoffen uit die ontsteking bevorderen. Die chronische, laaggradige ontsteking is een van de belangrijkste mechanismen achter insulineresistentie, hoge bloeddruk, een laag HDL-cholesterol ('goed' cholesterol) en hoge triglyceriden. Al deze factoren samen verhogen het risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2, ongeacht het totale lichaamsgewicht. Iemand met een normale BMI kan dus toch gevaarlijk veel visceraal vet hebben.

Als visceraal vet chronisch overbelast raakt, begint vet op plaatsen terecht te komen waar het helemaal niet hoort: in de levercellen, de hartspier, de alvleesklier en de skeletspieren. Dit verstoort de werking van die organen verder. Tegelijkertijd raken de vetcellen zelf beschadigd en beginnen ze te verouderen en verlittekening te vertonen, wat het weefsel nog disfunctioneler maakt.

Goed nieuws: visceraal vet reageert relatief goed op leefstijlveranderingen. Bij gewichtsverlies door minder eten en meer bewegen neemt visceraal vet sneller af dan onderhuids vet. Je tailleomtrek meten is daarvoor een handiger maat dan de BMI alleen, omdat die beter weergeeft hoeveel visceraal vet er aanwezig is. Er bestaan ook medicijnen en hormoontherapieën die visceraal vet kunnen verminderen, maar die hebben soms serieuze bijwerkingen en zijn niet voor iedereen geschikt; bespreek dat met je arts.