Hoe gevaarlijk is buikvet?
Veel buikvet vergroot de kans op hart- en vaatziekten, galstenen en een vette lever, ook als je verder geen stofwisselingsproblemen hebt. Mediterraan eten én twee uur bewegen per week is de best bewezen manier om dat vet aan te pakken.
Niet al je buikvet is even gevaarlijk. Het diepe vet rond je organen, visceraal vet, is het probleem. Een Chinese cohortstudie met ruim 8.000 mensen over negen jaar liet zien dat mensen met veel buikvet 75 tot 87 procent meer kans hadden op hart- en vaatziekten1. Opvallend: het risico was het hoogst bij mensen mét veel buikvet maar zónder klassieke stofwisselingsproblemen zoals insulineresistentie. Buikvet is dus op zichzelf al een risicofactor2.
Ook buiten het hart zijn de risico's groot. In een Amerikaanse studie met ruim 5.000 mensen hadden degenen met het meeste buikvet meer dan drie keer zoveel kans op galstenen3. Omdat het een momentopname betreft, is oorzaak en gevolg niet bewezen, maar het verschil is opvallend groot. Weinig spiermassa in combinatie met veel buikvet gaf bijna vier keer zoveel kans op een vette lever4. Spieren opbouwen lijkt dus ook zelfstandig te beschermen, los van gewichtsverlies.
Hoeveel diep buikvet je hebt, laat zelfs sporen na in je bloed. Een onderzoek bij bijna 17.000 mensen met tientallen miljoenen eiwitmetingen zag een herkenbaar patroon in de bloedeiwitten5. Meerdere auteurs werkten voor het bedrijf achter de meettechnologie, wat de interpretatie kan kleuren. In de praktijk wordt deze methode nog niet gebruikt, maar het toont hoe breed de effecten van buikvet reiken.
Goed nieuws: buikvet is goed te beïnvloeden. De combinatie van een mediterraan dieet, met veel peulvruchten en plantaardig eten, én zo'n twee uur bewegen per week verminderden het diep buikvet significant na 12 weken bij 50-plussers met een hoog hartrisico6. Beweging of dieet apart had dit effect niet. De combinatie was cruciaal.
Overweeg je medicatie? Het middel liraglutide, vergelijkbaar met het bekendere semaglutide, verminderde diep buikvet gemiddeld 12,5 procent in 36 weken, tegenover 1,6 procent bij placebo7. Maar bijna de helft van de gebruikers kreeg maag-darmklachten. Bovendien werd het onderzoek gefinancierd door fabrikant Novo Nordisk, wat de resultaten positief kan kleuren.
Alle claims zijn gebaseerd op cohortstudies, dwarsdoorsnede-studies of kleinschalige RCT's. Er zijn geen grote gerandomiseerde langetermijnstudies beschikbaar. Bij twee studies spelen mogelijke belangenconflicten een rol: één werd gefinancierd door de medicijnfabrikant, bij één andere werkten auteurs voor het bedrijf achter de gebruikte technologie.