Wat doet steroïden gebruiken (zoals bij sport) met je botten?
Het effect van sportmisbruik van steroïden op je botten is bij de hoge doses die in de praktijk worden gebruikt nauwelijks onderzocht. De bijwerkingen voor je hart en hormoonhuishouding zijn ondertussen wél serieus aangetoond.
Anabole steroïden (AAS) die sporters gebruiken zijn afgeleid van androgenen, de mannelijke geslachtshormonen. Die hormonen spelen een echte rol bij de botopbouw: ze stimuleren botvorming en remmen botafbraak. Op papier klinkt dat gunstig, maar de situatie bij sportmisbruik is ingewikkelder dan dat.
Bij medisch gebruik, dus lage doses bij oudere patiënten met botontkalking, kunnen anabole steroïden botafbraak inderdaad afremmen, met beperkte bijwerkingen. Of dat echter ook breuken voorkomt, is niet aangetoond: er zijn geen goede fractuurcijfers beschikbaar die dat bevestigen. Bij herstel na een heupoperatie liet het enige beschikbare onderzoek geen verbetering zien.
Bij de hoge doses die sporters in de praktijk gebruiken, is het effect op botten nauwelijks onderzocht. We weten dus simpelweg niet of de botten er bij een gezonde sporter die steroïden misbruikt op vooruitgaan, gelijjk blijven of op termijn schade oplopen. Dat gebrek aan kennis is zelf al een waarschuwing.
Wat wel goed onderzocht is, zijn de risico's op andere vlakken. AAS-gebruik verhoogt de bloeddruk, verlaagt het goede cholesterol (HDL) en verstoort de eigen hormoonproductie, soms nog maanden nadat je gestopt bent. Daar komen agressie en stemmingswisselingen bij. Dit is niet een klein voorbehoud: dit zijn ernstige, redelijk goed onderbouwde risico's.
DHEA, een steroïd dat het lichaam zelf aanmaakt, neemt af met de leeftijd en hangt samen met botdichtheid. DHEA-suppletie laat in kleine studies botopbouwende signalen zien, maar het bewijs is te beperkt voor harde conclusies. Dit staat los van de zware AAS die in de sport worden gebruikt.
Zeven claims op basis van zeven PMID-bronnen. Bewijs is beperkt tot matig: voor de boteffecten bij sportmisbruik van AAS is het bewijs uitdrukkelijk zwak (onvoldoende onderzocht bij relevante doses). De bijwerkingen op hart en hormoonhuishouding zijn beter onderbouwd (moderate). Medisch gebruik bij ouderen heeft beperkt positief bewijs voor botdichtheid maar niet voor fractuurpreventie.