Kunnen statines (cholesterolmedicijnen) je botten beïnvloeden?
Statines lijken je botten in de praktijk niet te beschermen: de grootste studies bij mensen laten geen overtuigend effect zien op botdichtheid of botbreuken, en er is onvoldoende bewijs om ze aan te bevelen voor botzorg.
In lab- en dieronderzoek stimuleren statines een eiwit dat botaanmakende cellen activeert en zo botmineralisatie bevordert. In rattenproeven na verwijdering van de eierstokken steeg de botdichtheid licht in sponsachtig bot, al bleef compact bot onveranderd. Dit mechanisme klinkt veelbelovend, maar de vraag is of het ook bij mensen optreedt.
Bij mensen zijn de resultaten verdeeld. Een Australische studie onder 1.375 vrouwen vond een 60% lager risico op botbreuken bij statinegebruikers, een effect dat groter was dan via botdichtheid alleen te verklaren valt. Een systematische review met meta-analyse vond in waarnemingsstudies een 23% lager fractuurrisico. Maar diezelfde meta-analyse vond géén effect in gerandomiseerde trials (odds ratio 1,03), en de auteurs wijzen nadrukkelijk op vertekening door studieopzet en mogelijke publicatiebias als verklaring voor het positieve signaal in waarnemingsstudies.
De grootste studie, de Women's Health Initiative met bijna 94.000 postmenopauzale vrouwen, zag geen verschil in heup-, pols- of andere botbreuken tussen statinegebruikers en niet-gebruikers, ook niet bij langdurig gebruik. Ook de botdichtheid van heup en wervelkolom verschilde niet betekenisvol.
Een waarschijnlijke reden waarom het laboratoriumeffect niet doorzet bij mensen: statines worden grotendeels door de lever opgenomen en bereiken het botweefsel nauwelijks in een hoge genoeg concentratie. Meerdere reviewauteurs concluderen dan ook dat statines vooralsnog niet aanbevolen kunnen worden als middel tegen botverlies of botbreuken.
Bewijs gebaseerd op laboratorium- en dieronderzoek, één grote prospectieve cohortstudie (WHI, n≈94.000), één kleinere cohortstudie (n=1.375), en één systematische review met meta-analyse. Geen bruikbare gerandomiseerde trials voor het botbreuk-eindpunt. Studietypen per PMID zijn overgenomen zoals aangeleverd.