Wat doet slaaptekort op lange termijn met je hart?

Structureel minder dan 6-7 uur slapen verhoogt je kans op een hartinfarct met ongeveer 20%. Dat blijkt uit meerdere grote meta-analyses en cohortstudies met miljoenen deelnemers. Bijzonder is dat genetisch onderzoek dit niet alleen als statistisch verband bevestigt, maar als een waarschijnlijk oorzakelijk verband: minder slaap leidt zelf tot meer hartschade. Bij mensen die al een kransslagaderziekte hebben, is te weinig slaap bovendien gelinkt aan een 44-48% hogere kans op overlijden, al is dat laatste uit observationeel onderzoek.

Hoge bloeddruk is een tweede hardnekkig gevolg. Wie chronisch te kort slaapt, heeft gemiddeld 17% meer kans op hypertensie. Ook hier wijst genetisch onderzoek op een oorzakelijk verband, niet louter op toeval of omgekeerde causaliteit.

Hoe beschadigt slaaptekort je hart precies? Reviews beschrijven meerdere routes tegelijk: meer celschade door zuurstofradicalen, verhoogde ontstekingsactiviteit, verstoorde bloedstolling, versnelde aderverkalking en een ontregeld autonome zenuwstelsel dat de hartslag aanstuurt. Deze mechanismen versterken elkaar waarschijnlijk.

Voor mensen die in ploegendienst werken geldt een extra waarschuwing. Zij hebben een 23% hoger risico op kransslagaderziekte. Of dat volledig door de slaapverstoring komt of ook door andere aspecten van het ploegensysteem, is nog niet zeker.

Meer slaap is niet per se beter. Een U-vormig verband duikt telkens op: het laagste risico ligt bij 7-8 uur per nacht. Lang slapen (meer dan 9 uur) hangt in observationeel onderzoek samen met meer hartproblemen, maar genetisch onderzoek vindt geen oorzakelijk verband. Waarschijnlijk is lang slapen vaker een gevolg van al aanwezige ziekte, niet de oorzaak. Er zijn ook voorlopige aanwijzingen voor een hoger risico op boezemfibrilleren bij korte slapers, maar dat bewijs is minder sterk en wordt nog als suggestief beschouwd.