Mensen met ernstige tandvleesontsteking (periodontitis) hebben aanzienlijk meer kans op hart- en vaatziekten, vermoedelijk via bacteriën en lichaamsbrede ontsteking. Een direct oorzakelijk verband is nog niet onomstotelijk bewezen, en gedeelde genetische aanleg speelt ook een rol.
Mensen met ernstige tandvleesontsteking, ook wel periodontitis genoemd, hebben een duidelijk hogere kans op hart- en vaatziekten. Een overkoepelende review van 41 systematische studies vond dat de kans op hartziekten 1,2 tot 4,4 keer hoger lag bij mensen met periodontitis vergeleken met mensen zonder. In een grote Amerikaanse bevolkingsstudie (NHANES) hadden mensen met ernstige tandvleesziekte zelfs bijna 3,6 keer zo vaak een hart- of vaatziekte als mensen met milde klachten. De samenhang is daarmee duidelijk en consistent gevonden.
Een mogelijke verklaring voor deze samenhang is dat bacteriën uit ontstoken tandvleeszakjes in de bloedbaan terechtkomen. Dat veroorzaakt een lichaamsbrede ontstekingsreactie en bevordert de vorming van aderverkalking (ophoping van vet en kalk in de slagaderwand) en een verhoogde bloedstolling. Beide processen zijn bekende risicofactoren voor hartaanvallen en beroertes.
De samenhang geldt niet alleen voor een hartaanval of beroerte. Meerdere systematische reviews beschrijven ook verbanden met hartritmestoornissen (atriumfibrilleren), vernauwde kransslagaders, hartfalen en slagaderziekte in de benen. Oorzakelijkheid is daarbij per aandoening niet afzonderlijk bewezen, maar de breedte van de samenhang maakt het verband opvallend consistent.
Er is een belangrijk voorbehoud: een deel van de samenhang wordt mogelijk verklaard door gedeelde erfelijke aanleg. Onderzoekers hebben minstens 4 plekken in het DNA gevonden die zowel het risico op tandvleesziekte als op aderverkalking verhogen. Dit betekent dat sommige mensen eenvoudigweg genetisch gevoeliger zijn voor beide aandoeningen tegelijk, wat de relatie gedeeltelijk kan verklaren zonder dat de ene ziekte de andere veroorzaakt.
Er zijn aanwijzingen dat behandeling van tandvleesziekte (parodontale therapie) kan bijdragen aan betere beheersing van risicofactoren voor hartziekten, zoals een hoge bloeddruk en diabetes. Het bewijs daarvoor is echter nog te beperkt voor stellige conclusies. Goed opgezette gerandomiseerde onderzoeken zijn nodig om te bevestigen of tandvleesbehandeling ook werkelijk het hartrisico verlaagt.
Tot slot is het belangrijk onderscheid te maken tussen gingivitis (milde, oppervlakkige tandvleesontsteking) en periodontitis (de zwaardere vorm waarbij bot en steunweefsel worden aangetast). Gingivitis is volledig omkeerbaar en de hartrisico's zijn vooral beschreven bij periodontitis. Milde, goed behandelde tandvleesproblemen lijken dus weinig tot geen zelfstandig risico te geven.
Op basis van een overkoepelende review van 41 systematische studies, meerdere afzonderlijke meta-analyses en een grote bevolkingsstudie (NHANES). Het bewijs is consistent associatief maar geen bewezen oorzakelijk verband. PMIDs: 39468505, 35773046, 38141902, 30897827, 29903685, 39494478, 32385877, 16298220.