Heeft slecht tandvlees invloed op mijn hart?
Ernstige tandvleesziekte (periodontitis) hangt consistent samen met een hogere kans op hart- en vaatziekten, dus het loont om periodontitis goed te laten behandelen, ook al is nog niet bewezen dat die behandeling het hartrisico direct verlaagt.
Mensen met ernstige tandvleesontsteking, ook wel periodontitis genoemd, hebben een duidelijk hogere kans op hart- en vaatziekten. Een overkoepelende review van 41 systematische studies vond dat die kans 1,2 tot 4,4 keer hoger lag bij mensen met periodontitis dan bij mensen zonder. In een grote Amerikaanse bevolkingsstudie (NHANES) hadden mensen met ernstige tandvleesziekte zelfs bijna 3,6 keer zo vaak een hart- of vaatziekte als mensen met milde klachten. Die samenhang is daarmee breed en consistent gedocumenteerd.
Het gaat niet alleen om een verhoogde kans op een hartaanval of beroerte. Meerdere systematische reviews beschrijven ook verbanden met hartritmestoornissen (atriumfibrilleren), vernauwde kransslagaders, hartfalen en slagaderziekte in de benen. Oorzakelijkheid is per aandoening niet afzonderlijk bewezen, maar de breedte van de samenhang maakt het patroon opvallend consistent.
Een plausibele verklaring is dat bacteriën uit ontstoken tandvleeszakjes in de bloedbaan terechtkomen, een lichaamsbrede ontstekingsreactie veroorzaken en zo de vorming van aderverkalking en een verhoogde bloedstolling bevorderen. Beide processen zijn bekende risicofactoren voor hartaanvallen en beroertes.
Er is een belangrijk voorbehoud: een deel van de samenhang wordt mogelijk verklaard door gedeelde erfelijke aanleg. Onderzoekers hebben minstens 4 plekken in het DNA gevonden die zowel het risico op tandvleesziekte als op aderverkalking verhogen. Sommige mensen zijn genetisch gevoeliger voor beide aandoeningen tegelijk, wat de relatie gedeeltelijk kan verklaren zonder dat de ene ziekte de andere rechtstreeks veroorzaakt.
Er zijn aanwijzingen dat behandeling van tandvleesziekte (parodontale therapie) kan bijdragen aan betere beheersing van risicofactoren als hoge bloeddruk en diabetes. Het onderzoek hiernaar staat echter nog vroeg: goed opgezette gerandomiseerde studies zijn nodig om te bevestigen of tandvleesbehandeling ook werkelijk het hartrisico verlaagt.
Tot slot is het zinvol onderscheid te maken tussen gingivitis (milde, oppervlakkige tandvleesontsteking) en periodontitis (de zwaardere vorm waarbij bot en steunweefsel worden aangetast). Gingivitis is volledig omkeerbaar en de verhoogde hartrisico's zijn vooral beschreven bij periodontitis. Milde, goed behandelde tandvleesproblemen lijken weinig tot geen zelfstandig hartrisico te geven.
Op basis van een overkoepelende review van 41 systematische studies, meerdere afzonderlijke meta-analyses en een grote bevolkingsstudie (NHANES). Het bewijs is consistent associatief maar geen bewezen oorzakelijk verband. PMIDs: 39468505, 35773046, 38141902, 30897827, 29903685, 39494478, 32385877, 16298220.