Is koffie goed of slecht voor je hart?
Voor de meeste gezonde volwassenen is drie tot vier gefilterde koppen per dag geassocieerd met een gunstig effect op hart en vaten. Zwangere vrouwen zijn een belangrijke uitzondering: voor hen geldt maximaal één tot twee koppen per dag.
Drie tot vier koppen per dag hangen samen met zo'n 15% minder kans op hart- en vaatziekten en circa 19% minder kans op sterfte daardoor. Ook de algehele sterfte ligt bij matige koffiedrinkers ruwweg 17% lager. Dit geldt zowel voor gewone als cafeïnevrije koffie1,2,3,4,5.
Het gaat om verbanden, geen bewezen oorzakelijkheid. Matige koffiedrinkers kunnen op andere vlakken ook gezonder leven. Mendelische randomisatie, een aanpak die oorzakelijkheid beter kan onderscheiden, ondersteunt een beschermend effect bij suikerziekte en chronische nierziekte. Voor andere hart-vaatuitkomsten is dat bewijs minder overtuigend2,3.
Voor de bloeddruk is het beeld genuanceerd. Eén kop kan de bloeddruk kort licht verhogen, maar regelmatig koffiedrinken leidt niet tot chronisch hoge bloeddruk, zelfs niet bij maximaal 600 mg cafeïne per dag4,5,6. Het risico op de meeste hartritmeproblemen lijkt niet verhoogd. Koffie kan wel extra onschuldige hartslagen uitlokken. Over boezemfibrilleren blijft het bewijs onduidelijk4,5,6.
De bereidingswijze maakt een concreet verschil. Ongefilterde koffie, zoals uit een cafetière, verhoogt het LDL-cholesterol (het 'slechte' cholesterol). Gefilterde koffie heeft dat effect niet of nauwelijks4. Te veel koffie kan angst en slaapproblemen geven. Bij extreem hoge doses bestaat risico op vergiftiging, en vrouwen lopen bij hoge consumptie ook een verhoogd risico op botbreuken7,3,6,1.
Zwangere vrouwen vormen een aparte risicogroep. Hoge consumptie hangt samen met 31% meer kans op een te laag geboortegewicht, tot 22% meer kans op vroeggeboorte en 46% meer kans op zwangerschapsverlies. Richtlijnen adviseren zwangere vrouwen maximaal 200 mg cafeïne per dag, wat overeenkomt met één tot twee koppen1,3. Het meest gunstige verband voor de algehele gezondheid zie je bij één tot vijf koppen per dag.
De claims zijn gebaseerd op meerdere grote observationele studies en meta-analyses (PMID 29167102, 32706535, 40806142, 40626862, 38963648, 28756014, 26074744). Gerandomiseerde gecontroleerde studies naar harde hart-vaateindpunten ontbreken grotendeels, wat de causale interpretatie beperkt.