Waarom raden artsen creatine niet altijd aan?

Creatine monohydraat is voor krachtsport stevig onderbouwd: de stof verhoogt de hoeveelheid energierijke verbindingen in spieren met zo'n 15 tot 40%, wat leidt tot aantoonbaar betere prestaties bij korte, maximale krachtsinspanning. Dat is de best ondersteunde toepassing in de wetenschappelijke literatuur. Of het ook helpt tijdens echte wedstrijden in veldsituaties, is een stuk minder duidelijk.

Het veiligheidsplaatje is duidelijker dan veel artsen denken. Een groot overzicht van 685 klinische studies (meer dan 12.800 deelnemers) liet zien dat het percentage bijwerkingen in creatinegroepen (13,7%) vrijwel identiek was aan placebogroepen (13,2%). Het verschil was kleiner dan een half procentpunt. Ook de veelgehoorde zorg over nierschade wordt door het beschikbare bewijs niet ondersteund.

Toch zijn er legitieme redenen voor voorzichtigheid. Over veiligheid bij kinderen en tieners is nauwelijks onderzoek gedaan, wat betekent dat terughoudendheid voor die leeftijdsgroep terecht is. Nieuwere creatinevormen zoals creatine-ethylester hebben geen bewijs dat ze beter of veiliger zijn dan gewoon creatine monohydraat. En creatinegebruikers blijken ook vaker andere anabole supplementen te nemen, waarvan de veiligheid wél twijfelachtig is.

Een praktisch probleem is dat artsen in 2000 nauwelijks een rol speelden als informatiebron: maar 14% van de gebruikers raadpleegde hen, terwijl het merendeel populaire tijdschriften volgde. De kennisgap tussen wetenschappelijk bewijs en de spreekkamer is dus al decennia oud. Daarbij komt dat meerdere auteurs van invloedrijke creatinereviews financiële banden hebben met creatineproducenten, wat het beeld kan vertroebelen en vraagt om aanvullende onafhankelijke studies.

Voor cognitieve effecten zijn de aanwijzingen gemengd en voorlopig. De grootste studie op dit gebied (123 deelnemers, 5 gram per dag gedurende zes weken) zag een klein, niet-significant aanknopingspunt voor verbetering van het werkgeheugen, maar geen effect op redeneervaardigheden. Opvallend genoeg meldde de creatinegroep in die studie significant vaker bijwerkingen dan de placebogroep.