Zal een arts rapamycine voorschrijven?
Een arts schrijft rapamycine voor bij transplantatie en bepaalde zeldzame aandoeningen, maar niet als middel tegen veroudering: daarvoor ontbreekt vooralsnog een voldoende klinische basis.
Rapamycine (ook bekend als sirolimus) is een goedgekeurd geneesmiddel dat artsen voorschrijven na niertransplantatie. Dat is dan ook de meest voor de hand liggende situatie waarin een arts dit middel actief overweegt. Wel is bloedspiegelmonitoring in sommige landen wettelijk verplicht, wat betekent dat dit geen zelfstandig te gebruiken middel is.
Een verwant middel, everolimus, werkt op dezelfde biologische route en wordt in de neurologie voorgeschreven. Bij patiënten met een bepaalde erfelijke aandoening (TSC) die epilepsie veroorzaakt, bleek zo'n 32,5% van de Duitse patiënten dit middel te krijgen, in lijn met bestaande richtlijnen. Ook bij levertransplantatie worden middelen uit deze klasse ingezet als alternatief voor andere afweerremmers, gedocumenteerd in gecontroleerde studies.
Voor de populaire toepassing als middel tegen veroudering is het antwoord een stuk nuchterder. De klinische studies die rapamycine op die indicatie hebben onderzocht, geven vooralsnog geen sluitende resultaten en vallen onder de initiële verwachtingen. Er zijn extra stappen nodig voordat een arts dit buiten de goedgekeurde indicaties zou kunnen voorschrijven. Off-label gebruik bij gezonde mensen is op dit moment niet iets waarvoor een reguliere arts een heldere wetenschappelijke basis heeft.
Claims gebaseerd op PMID 12742490 (niertransplantatie), 33314257 (veroudering/off-label), 33792454 (TSC-epilepsie en levertransplantatie) en 40973691 (levertransplantatie).