Herstel na verslaving zit in een specifiek hersenpad
Waarom vallen mensen na weken of maanden zonder drugs toch terug? Nieuw onderzoek bij ratten brengt een specifieke hersenverbinding in beeld die sterker wordt naarmate de abstinentie langer duurt. Dat mechanisme lijkt bij vrouwelijke dieren extra sterk op te treden.
Onderzoekers onderzochten wat er in de hersenen van ratten verandert na langdurige abstinentie van oxycodon, een verslavend pijnstiller. Ze richtten zich op de verbinding tussen de paraventrikular thalamus en de nucleus accumbens, een hersengebied dat betrokken is bij motivatie en beloning. Met behulp van optogenetica, een techniek waarbij licht wordt gebruikt om hersenactiviteit aan of uit te zetten, maten ze hoe sterk die verbinding was geworden.
Sterkere verbinding, meer terugval bij vrouwelijke ratten
Na veertien dagen abstinentie was de verbinding tussen deze twee gebieden bij zowel mannelijke als vrouwelijke ratten aantoonbaar sterker geworden. Toch vertoonden alleen vrouwelijke ratten meer terugvalgedrag na langdurige abstinentie, niet na kortere. Dat verschil kon niet worden verklaard door de gevonden veranderingen in het thalamus-accumbens-circuit.
Volgens de onderzoekers suggereert dat er andere hersenmechanismen zijn die bij vrouwen de terugvalgevoeligheid na langere abstinentie verhogen. Die zijn nog niet geïdentificeerd.
Relevantie voor veroudering en pijnbeheer
Opioidgebruik neemt toe bij oudere volwassenen, die vaker chronische pijn hebben. Verslaving en de risico’s op terugval zijn daarmee ook een ouderdomsvraagstuk. Bovendien verandert het beloningssysteem in de hersenen bij veroudering, wat interacties met verslavingsprocessen kan beïnvloeden.
De studie, gepubliceerd in eLife, is uitgevoerd bij dieren. Of de resultaten gelden voor mensen, is niet onderzocht. Ze bieden wel aanknopingspunten voor sekseverschillen in de behandeling van opioidverslaving, een thema dat in de klinische praktijk relatief onderbelicht is.
Zoektermen: thalamus-accumbens circuit opioidabstinentie, optogenetica verslaving hersenpaden, sekseverschillen terugval opiaten