Vermindert creatinesuppletie hersenmist?

Creatinesuppletie verhoogt de creatineconcentratie in de hersenen, wat meetbaar is via een techniek die hersenmetabolieten in beeld brengt (MRS). Of die verhoging ook daadwerkelijk hersenmist verlicht, is een andere vraag: de cognitieve effecten zijn afhankelijk van wie je bent en in welke situatie je verkeert.

Bij gezonde, jonge mensen is het effect klein en wisselend. Een systematische review van zes gerandomiseerde studies (281 deelnemers) vond een bescheiden verbetering in kortetermijngeheugen en redeneren, maar bij andere cognitieve domeinen zoals aandacht, reactietijd en langetermijngeheugen spraken de studies elkaar tegen. Een dubbelblinde crossoverstudie bij veertien gezonde sporters liet zien dat creatine de nauwkeurigheid op één geheugentaak verbeterde, maar de verslechtering door mentale vermoeidheid op andere taken niet tegenhield. Motivatie en vitaliteit waren in die studie zelfs lager bij creatine dan bij placebo.

Het meest consistente voordeel zit in situaties van metabole stress. Twee reviews rapporteren dat creatinesuppletie helpt bij slaaptekort, mentale uitputting na inspanning en zuurstoftekort op grote hoogte. Voor de alledaagse hersenmist die mensen zonder duidelijke stressfactor ervaren, is dat effect niet aangetoond.

Bij ME/CVS-patiënten, een groep waarbij hersenmist een kernsymptoom is, bestaat er één kleine haalbaarheidsstudie (11 afrondenende deelnemers, zonder placebogroep) die na zes weken suppletie van 16 gram per dag verbeterde hersencreatinespiegels, minder vermoeidheid en een kortere reactietijd vond. Vanwege het ontbreken van een controlegroep en de kleine steekproef zijn dit voorlopige bevindingen die geen conclusies toelaten.

De groep waarbij creatinesuppletie het meest kansrijk lijkt, zijn vegetariërs en veganisten. Zij krijgen via voeding nauwelijks creatine binnen en hebben daardoor lagere voorraden in spieren en hersenen. Meerdere studies en reviews bevestigen dat zij beter reageren op suppletie dan vleeseters, met meetbare verbeteringen in neuropsychologische prestaties. Dit suggereert dat het cognitieve effect van creatine sterk samenhangt met de uitgangswaarde: wie al genoeg heeft, merkt weinig.

Wat veiligheid betreft: meerdere reviews bevestigen dat creatinesuppletie veilig is tot 20 gram per dag voor de algemene bevolking. Een uitzondering geldt voor mensen met nieraandoeningen, omdat de nieren creatine verwerken en nierpatiënten een verminderde uitscheidingscapaciteit hebben. Voor hen is voorzichtigheid op zijn plaats.