Verlies je spiermassa als je afvalt met een GLP-1-medicijn, en hoe voorkom je dat?

Ja, je verliest bij GLP-1-medicijnen zoals semaglutide of tirzepatide ook spiermassa. Ruwweg een kwart van het gewicht dat je kwijtraakt, komt niet uit vet maar uit magere massa. Gemiddeld gaat het om zo'n 0,86 kg in gerandomiseerde studies, maar bij grote gewichtsverliezen van 15 tot 25 procent kan dat oplopen tot circa 6 kg. Dat is vergelijkbaar met wat je in meer dan tien jaar veroudering kwijtraakt.

Niet elk GLP-1-medicijn doet hetzelfde. Liraglutide, het minder krachtige middel, was in een analyse van 22 studies het enige dat gewichtsverlies bereikte zonder meetbaar verlies van spiermassa. Semaglutide en tirzepatide zijn veel effectiever voor gewichts- en vetverlies, maar gaan ook gepaard met het meeste spierverlies. Of spierverlies ook direct betekent dat je slechter functioneert, is niet zeker: er zijn aanwijzingen dat de spierkwaliteit juist verbetert, doordat er minder vet in het spierweefsel zit en de insulinegevoeligheid toeneemt. Over spierkracht op de lange termijn is nog te weinig bewijs.

Het meest concrete wat je nu kunt doen is krachttraining. Begeleide krachttraining van meer dan tien weken verhoogde in studies de magere massa met gemiddeld circa 3 kg en de spierkracht met circa 25 procent. Dat is ook relevant als je later stopt met het medicijn: wie meer spiermassa behoudt, heeft minder kans op snelle gewichtstoename nadien.

Let ook op wat je eet. GLP-1-medicijnen dempen de eetlust sterk, waardoor tekorten aan eiwit, calcium, vitamine D en ijzer op de loer liggen. Na een jaar had ruim 13 procent van de gebruikers een vitamine D-tekort, en meer dan 60 procent at te weinig calcium en ijzer. GLP-1-gebruikers hadden in een vergelijkende studie ook 26 tot 30 procent lagere ijzerreserves dan mensen die een ander medicijn slikten. Voedingsmonitoring en bewust genoeg eiwit eten zijn dus geen overkill.

Oudere mensen en mensen die al weinig spiermassa hebben, lopen extra risico op sarcopenie bij GLP-1-gebruik. Meerdere reviews noemen dit als reden om bij deze groep extra voorzichtig te zijn bij de keuze voor deze medicijnen. Er worden nieuwe middelen onderzocht die spierafbraak direct remmen, maar die zijn nu nog niet beschikbaar voor gewone patiënten.