Verhoogt diabetes het risico op botbreuken?
Zowel type 1 als type 2 diabetes verhoogt het risico op botbreuken duidelijk aantoonbaar. Heb je diabetes, bespreek dan met je arts of je botgezondheid goed gemonitord wordt, want de standaard risicoscore onderschat dit risico.
Diabetes verhoogt het risico op botbreuken. Dat geldt voor zowel type 1 als type 2 diabetes, en is bevestigd in meerdere reviews en een meta-analyse van tien studies met meer dan 1,2 miljoen postmenopauzale vrouwen. De extra breukrisico's gelden voor meerdere plekken in het lichaam, waaronder de heup en de wervelkolom.
Bij type 1 diabetes is de botdichtheid gemiddeld lager dan bij mensen zonder diabetes, wat het hogere breukrisico mede verklaart. Bij type 2 is het beeld verrassender: de botdichtheid is normaal of zelfs licht verhoogd, maar het breukrisico is toch groter. Dat komt doordat de inwendige opbouw van het bot en de materiaaleigenschappen zijn aangetast. De buitenste botlaag bevat meer kleine gaatjes, en het collageennetwerk in het bot wordt brozer door schadelijke suiker-eiwitverbindingen die zich ophopen bij langdurig hoge bloedsuikers. Een hoge botdichtheid bij iemand met type 2 diabetes geeft dus een vals geruststellend beeld.
Naast de botkwaliteit speelt valrisico een grote rol. Zenuwschade aan voeten en benen, spierverlies, slecht zicht en een te lage bloedsuiker door medicijnen maken dat mensen met diabetes vaker vallen. En als ze vallen, breken ze ook eerder iets. Een langere ziekteduur en slechte bloedsuikerregeling hangen samen met een nog hoger breukrisico.
Sommige bloedsuikerverlagende medicijnen maken het er niet beter op. Thiazolidinedionen, zoals pioglitazon, hebben een direct negatief effect op het bot en verhogen het breukrisico verder. Twee kleine studies suggereren dat botbeschermende middelen zoals teriparatide en denosumab ook bij type 2 diabetes effectief kunnen zijn, maar het bewijs daarvoor is nog beperkt.
Wie met diabetes bij de arts het breukrisico laat inschatten, moet weten dat de veelgebruikte FRAX-risicoscore het werkelijke risico bij diabetespatiënten onderschat. Aanvullende meting van de botmicrostructuur kan de inschatting verbeteren. Bespreek dit met je arts als je diabetes hebt en je botgezondheid wilt laten beoordelen.
Alle claims zijn gebaseerd op reviews en één systematische meta-analyse (PMID 37543616). Er zijn geen gerandomiseerde trials meegeleverd. Het verband tussen diabetes en breukrisico is consistent over meerdere reviews; de mechanistische verklaringen (AGEs, botmicrostructuur) zijn overwegend op associatief niveau aangetoond.
Verhoogt veel koffie drinken het risico op botbreuken?
Voor de meeste mensen lijkt koffie geen bewezen oorzaak van botbreuken te zijn, maar bij vrouwen die veel koffie drinken is enige voorzichtigheid redelijk; zorg dan zeker voor voldoende calcium en vitamine D in je voeding.
Verhoogt te weinig eiwit je risico op botbreuken als je ouder wordt?
Ja, te weinig eiwit vergroot op oudere leeftijd je risico op botbreuken. Dat werkt via zwakkere botten én via slechtere spieren. Streef naar minimaal 1,0 tot 1,2 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag, het liefst samen met voldoende calcium en vitamine D.
Zijn er voedingspatronen die bewezen botbreuken verminderen?
Gefermenteerde zuivel, voldoende groente en fruit, en een gevarieerd eetpatroon met eiwit en calcium zijn het best onderbouwd voor botbescherming, terwijl frisdranken, alcohol en een te smal (veganistisch) dieet zonder aanvulling je breukrisico verhogen.
Wat heeft je balans te maken met botbreuken voorkomen?
Slechte balans vergroot de kans op vallen en daarmee op botbreuken; gericht oefenen op je evenwicht kan dat risico met tientallen procenten verlagen, zeker als je er meer dan drie uur per week mee bezig bent.
Kunnen eetproblemen zoals anorexia blijvende botschade geven?
Anorexia geeft in de meeste gevallen blijvende botschade, zeker als de aandoening begint tijdens de adolescentie. Bespreek botonderzoek met je arts als je of iemand die je kent hiermee te maken heeft.
Heeft overgewicht invloed op je botdichtheid?
Overgewicht verhoogt de botdichtheid niet eenduidig, en de locatie en hoeveelheid vet bepalen sterk of het skelet er baat of nadeel van heeft. Als je overweegt af te vallen, doe dat dan geleidelijk en combineer het met krachttraining om botverlies te beperken.