Kunnen eetproblemen zoals anorexia blijvende botschade geven?
Anorexia kan blijvende botschade veroorzaken, zeker als de ziekte begint tijdens de puberteit. Vroeg herstel is cruciaal; praat hierover met je arts als je of iemand die je kent hiermee te maken heeft.
Anorexia nervosa beschadigt botten op meerdere manieren tegelijk. Laag lichaamsgewicht, een tekort aan oestrogeen door het uitblijven van de menstruatie, verhoogde stresshormonen en te weinig vitamine D en calcium verstoren zowel de botaanmaak als de botafbraak. Het gevolg is een ernstig verhoogd fractuurrisico op langere termijn.
Jongeren lopen het grootste gevaar. Tijdens de adolescentie bouw je normaal je maximale botmassa op, de 'spaarpot' die je de rest van je leven draagt. Anorexia in die fase verstoort die opbouw. Dat kan leiden tot een permanent lagere maximale botsterkte, met meer kans op breuken en botpijn op latere leeftijd.
Gewichtsherstel alleen lost het probleem niet snel op. Jonge vrouwen die gemiddeld tien kilo aankwamen, hadden na een jaar nog geen meetbare verbetering van de botdichtheid in wervelkolom of heup, ondanks tekenen van herstellende botaanmaak. Of herstel op langere termijn alsnog resultaat geeft, is niet goed onderzocht.
Vroeg gewichtsherstel gecombineerd met het terugkeren van de menstruatie is de beste beschikbare aanpak voor behoud en herstel van botten. Orale oestrogeen-progestagenpillen helpen niet bij anorexia, wat anders is dan bij oudere vrouwen met botontkalking na de menopauze. Oestradiol via een pleister, gecombineerd met cyclisch progesteron, lijkt bij tieners de botopbouw op peil te houden, maar dit is nog maar in kleine studies gezien. Bisfosfonaten, een groep botbeschermende middelen, kunnen bij volwassen vrouwen met ernstig botverlies de botdichtheid verbeteren, maar ze stapelen zich lang op in het lichaam en zijn mogelijk schadelijk bij een zwangerschap. Ze zijn alleen een optie als gewichtsherstel niet lukt en er al echte breuken zijn.
Ook mensen met boulimia lopen extra risico op botproblemen, zeker als ze eerder ook anorexia hebben gehad. Maar de onderbouwing daarvoor is minder sterk dan bij anorexia.
Dit antwoord steunt op meerdere overzichtsartikelen van specialisten op dit gebied. De link tussen anorexia en botschade is goed onderbouwd door consistent onderzoek. Over de effectiviteit van specifieke behandelingen, zoals oestradiolpleisters bij tieners of bisfosfonaten, zijn de gegevens beperkter en gebaseerd op kleine studies; hier zijn nog geen harde conclusies mogelijk.
Zijn er voedingspatronen die bewezen botbreuken verminderen?
Gefermenteerde zuivel, voldoende groente en fruit, en een gevarieerd eetpatroon met eiwit en calcium zijn het best onderbouwd voor botbescherming, terwijl frisdranken, alcohol en een te smal (veganistisch) dieet zonder aanvulling je breukrisico verhogen.
Is er een verband tussen slaaptekort en botverlies?
Slaaptekort en slechte slaapkwaliteit hangen samen met minder botopbouw en, bij postmenopauzale vrouwen, aanzienlijk meer botverlies. Genoeg en regelmatig slapen is daarmee ook relevant voor je botgezondheid.
Heeft overgewicht invloed op je botdichtheid?
Overgewicht verhoogt de botdichtheid niet eenduidig, en de locatie en hoeveelheid vet bepalen sterk of het skelet er baat of nadeel van heeft. Als je overweegt af te vallen, doe dat dan geleidelijk en combineer het met krachttraining om botverlies te beperken.
Hoe voorkom je botverlies als je afvalt op latere leeftijd?
Krachttraining tijdens het afvallen is de beste bescherming tegen botverlies, maar kan het niet volledig voorkomen. Combineer het met voldoende eiwitinname en bespreek het met je arts als je snel of veel gewicht verliest.
Verhoogt diabetes het risico op botbreuken?
Ja, diabetes verhoogt het risico op botbreuken, ook als de botdichtheidsmeting er normaal uitziet. Welk diabetesmedicijn je gebruikt maakt daarbij verschil.
Verhoogt te weinig eiwit je risico op botbreuken als je ouder wordt?
Mensen met weinig eiwit in hun voeding lopen aantoonbaar meer kans op botbreuken, en het verschil is niet klein: met name heupfracturen komen duidelijk vaker voor bij lage eiwitinname. Zorg dat je dagelijkse voeding structureel genoeg eiwit bevat, zeker als je ouder bent.