Kun je je darmflora blijvend veranderen met voeding?

Voeding verandert je darmflora snel, maar of die verandering ook blijft hangen is een andere vraag. Als je radicaal omschakelt naar een volledig dierlijk of plantaardig dieet, verschuift de soortensamenstelling al binnen enkele dagen. Bij veel dierlijk voedsel groeien galzout-tolerante bacteriën op; bij veel planten- en vezelrijk eten floreren vezelverwerkende bacteriën. Die omschakeling is meetbaar en reproduceerbaar, maar microben die via voedsel binnenkomen vestigen zich slechts tijdelijk.

Het 'type' van je darmflora, grofweg de globale balans die samenhangt met je eetgewoonten over jaren, is hardnekkiger. Tien dagen een ander dieet volgen verschuift al kleine dingen, maar het grote patroon verandert niet zo snel. Dat patroon lijkt meer verbonden met hoe je al jaren eet dan met wat je de afgelopen week at. Blijvende verandering vraagt dus om blijvende aanpassing van het eetpatroon.

De eerste 1.000 dagen na je geboorte zijn de periode waarin de darmflora het meest kneedbaar is. Verstoringen in die fase, door voeding of omgeving, worden in verband gebracht met een hoger risico op ontstekingsziekten, immuunproblemen en obesitas later in het leven. Op volwassen leeftijd is de flora stabieler en verander je die minder makkelijk fundamenteel. Ook bij ouderen speelt woonomgeving mee naast voeding: mensen in een verpleeghuis hebben een andere florsamenstelling dan mensen die zelfstandig wonen.

Bij mensen met een prikkelbare darm kan een low-FODMAP dieet (waarbij je fermenteerbare koolhydraten beperkt) de klachten verminderen, maar het heeft ook een keerzijde. Het verlaagt tegelijk het aantal gunstige bacteriën en de diversiteit van de darmflora. Individuele reacties lopen sterk uiteen. Experts raden dan ook aan om dit dieet niet onnodig lang vol te houden en voedingsmiddelen stapsgewijs weer te introduceren.

Over kunstmatige zoetstoffen als sucralose en sacharine, en over kleur- en textuurverbeteraars in bewerkt voedsel, is het beeld nog onduidelijk. Dier- en laboratoriumonderzoek suggereert effecten op de bacteriële diversiteit, maar kortdurende studies bij mensen laten nauwelijks iets zien bij normale hoeveelheden. Of langdurig gebruik wél meetbare gevolgen heeft voor de menselijke darmflora is onvoldoende onderzocht.