Kan je darmflora je risico op een hartziekte beïnvloeden?

Je darmflora produceert stofwisselingsproducten die via je bloedbaan bij je hart en bloedvaten terechtkomen. Een bekende boosdoener is TMAO, een stofje dat ontstaat als darmbacteriën bepaalde voedingsstoffen (uit vlees en eieren) verwerken. Ook korteketenvetzuren en galzuren spelen een rol. Via deze routes kan de darmflora bijdragen aan slagaderverkalking, hoge bloeddruk, hartfalen en een hartinfarct. Meerdere reviews en observationele studies bevestigen dit verband, al is directe oorzakelijkheid bij mensen nog niet volledig bewezen.

Een concreet voorbeeld is het stofje PAGln, gevormd wanneer darmbacteriën het aminozuur fenylalanine (uit eiwitrijke voeding) omzetten. In een cohort van zo'n 4.000 mensen bleek een hogere PAGln-spiegel samen te hangen met meer hartinfarcten, beroertes en overlijden. In diermodellen verhoogde PAGln aantoonbaar de neiging van bloedplaatjes om samen te klonteren, wat de kans op een bloedstolsel vergroot. Let op: de hoofdonderzoeker achter dit werk heeft financiële belangen bij gerelateerde diagnostiek, wat meespeelt bij de interpretatie.

Een verstoorde verhouding in de darmflora, met te weinig beschermende en te veel schadelijke bacteriën, hangt in observationeel onderzoek samen met bekende risicofactoren zoals slagaderverkalking, hoge bloeddruk en overgewicht. Of die verstoring de oorzaak is van het hogere risico, of juist een gevolg van ongezonde leefstijl, is nog niet opgehelderd. Bepaalde gunstige bacteriesoorten, zoals Lactobacillus en Akkermansia, lijken het cholesterol wat te kunnen drukken, maar de klinische resultaten met probiotica zijn wisselend en het bewijs is nog beperkt.

Uit een grote Chinese studie met meer dan 10.000 deelnemers bleek dat mensen met een 'jongere' darmflora minder hart- en vaatrisico hadden, zelfs als ze last hadden van overgewicht of hoge bloedsuiker. Bij mensen met stofwisselingsproblemen én een 'oude' darmflora lag het risico tot ruim twee keer zo hoog. Dit is een observationele studie in een specifieke populatie, dus de bevinding geldt niet automatisch voor iedereen.

Behandelingen die de darmflora beïnvloeden, zoals probiotica, prebiotica, fecale transplantatie en antibiotica, worden onderzocht als mogelijke aanpak voor hart- en vaatziekten. Maar dit is nog grotendeels experimenteel terrein. Fecale transplantatie en brede antibioticakuren brengen reële risico's met zich mee en worden buiten klinische studies niet aanbevolen voor dit doel.